Yunus surəsi — Ayə 59

﴿قُلْ أَرَأَيْتُم مَّا أَنزَلَ اللَّهُ لَكُم مِّن رِّزْقٍ فَجَعَلْتُم مِّنْهُ حَرَامًا وَحَلَالًا قُلْ آللَّهُ أَذِنَ لَكُمْ ۖ أَمْ عَلَى اللَّهِ تَفْتَرُونَ﴾

Kəlmələrin mənaları:

• Ərəyətum – mənə xəbər verin, deyin görək.
• Rizq – Allahın bəndələrinə verdiyi ruzi, dolanışıq vasitələri.
• Həram və halal – öz nəfslərinə görə qadağan etdikləri və icazəli saydıqları şeylər.
• Təftərun – yalan uydurursunuz, Allaha iftira atırsınız.

Təfsir:

Ey Peyğəmbər! Bu müşriklərə de: “Allahın sizə bəxş etdiyi ruzidən, yetişdirdiyi əkinlərdən, heyvanlardan və digər nemətlərdən xəbər verin görək – siz onların bir qismini öz istəyinizlə haram, bir qismini isə halal etdiniz. Bəs deyin görək, Allah bu işə sizə izin veribmi? Yoxsa siz Allaha qarşı yalan uydurub, Onun adından yalan danışırsınız?”

Bu ayə, cahiliyyə dövründə ərəblərin bəzi heyvanları və bitkiləri öz batil adət-ənənələrinə əsasən haram saymalarına, bəzilərini isə halal bilmələrinə işarə edir. Onlar bu qadağaları Allaha aid edir, “bizə belə əmr olunub” deyirdilər. Lakin Allah onlara xəbərdarlıq edir ki, halal və haram yalnız Allahın əmri ilə müəyyən edilir. Heç kəsin öz nəfsinə, ata-baba adətlərinə və ya boş fikirlərinə görə bir şeyi halal və ya haram elan etməyə haqqı yoxdur.

Bu ayədən bizə böyük bir dərs var: İslamda halal və haram anlayışı yalnız Allahın Kitabına və Peyğəmbərin (sallallahu aleyhi və səlləm) sünnəsinə əsaslanır. İnsanların öz istəkləri, adət-ənənələri və ya ağılları ilə dini hökmlər qoymağa heç bir haqqı yoxdur. Bu gün də bəzi insanlar Allahın halal etdiyini haram, haram etdiyini isə halal saymaqla eyni səhvə yol verirlər. Ey möminlər! Diqqətli olun və dininizi yalnız vəhyə əsaslandırın. Allahın nemətlərini düşünün və Ona şükür edin. Unutmayın ki, Allahın hökmü olmadan bir şeyi halal və ya haram elan etmək, Allaha iftira atmaqdır və bu, ən böyük günahlardandır. Allah bizi doğru yoldan ayırmasın və bizə halal olanı halal, haram olanı haram bilməyi nəsib etsin!