سوره یونس — آیه 59

معانی کلمات:

• أَرَأَيْتُمْ: به من خبر دهید، بگویید.
• أَنزَلَ: آفرید و ایجاد کرد (در اینجا به معنای آفرینش و روزی دادن است).
• رِزْق: روزی، آنچه خداوند از نعمتها برای بندگان آفریده است.
• حَرَامًا وَحَلَالًا: برخی را حرام و برخی را حلال (بدون دلیل شرعی).
• تَفْتَرُونَ: دروغ میبندید، به خدا نسبت ناروا میدهید.

تفسیر آیه:

ای پیامبر! به این مشرکان که بدون هیچ دلیل و مجوزی، برخی از روزیهای حلال خداوند را بر خود حرام کرده و برخی را حلال میشمارند، بگو: «به من خبر دهید! آنچه خداوند از روزیها برای شما آفریده است — از زراعتها، چهارپایان و دیگر نعمتها — چرا برخی را حرام و برخی را حلال کردهاید؟» سپس به آنان بگو: «آیا خداوند به شما اجازه داده است که چنین تقسیمبندی کنید، یا اینکه بر خدا دروغ میبندید و بدون هیچ حجتی، به او نسبت ناروا میدهید؟» این آیه اشاره به رسم جاهلیت دارد که برخی از انعام را (مانند بحیره، سائبه و وصیله) بدون دلیل شرعی حرام میشمردند و برخی را حلال میدانستند، در حالی که خداوند همه اینها را برای بندگانش حلال آفریده بود و تنها حرامها را در کتابش مشخص کرده است.

فواید و پیامهای آیه:

1. حاکمیت شرع بر هوس: هیچکس حق ندارد بدون اجازه خداوند، چیزی را حلال یا حرام اعلام کند؛ دین فقط از آنِ خداست و تشریع تنها در اختیار اوست.
2. نفی بدعت و خرافه: این آیه به ما میآموزد که باید از هرگونه بدعت و خرافه که در دین وارد میشود پرهیز کنیم و تنها به قرآن و سنت معتبر مراجعه نماییم.
3. مسئولیت در برابر نعمتها: نعمتهای الهی امانتهایی هستند که باید از آنها بهدرستی و مطابق فرمان خدا استفاده کنیم، نه بر اساس سلیقه شخصی یا رسوم غلط گذشتگان.
4. محبت به دین راستین: اسلام دینی است که بر پایه علم و یقین بنا شده و از هرگونه تحریف و دروغپردازی به خدا پاک است؛ این آیه ما را به پیروی از دینی دعوت میکند که در آن، حلال و حرام فقط از سوی خداوند حکیم تعیین شده است، و این خود نشانه رحمت و کامل بودن دین اسلام است.