Hud surasi — Oyat 24

Kalimalarning ma’nolari:

• الْأَعْمَى – ko‘r, ko‘zi ojiz.
• الْأَصَمِّ – kar, eshitmaydigan.
• الْبَصِيرِ – ko‘ruvchi, ko‘zi ochiq.
• السَّمِيعِ – eshituvchi.
• هَلْ يَسْتَوِيَانِ – bu ikkalasi teng bo‘ladimi?
• تَذَكَّرُونَ – eslatma olib, saboq olasizlar.

Tafsir:

Alloh taolo bu oyatda ikki toifa – kofirlar va mo‘minlar – o‘rtasidagi farqni yorqin bir misol bilan bayon qilmoqda. Kofirlar holati go‘yo ko‘r va kar odamga o‘xshaydi: ular haqiqatni ko‘rmaydilar, chunki ko‘zlari bor bo‘lsa-da, qalblari ko‘r; ular hidoyat va'zini eshitmaydilar, chunki quloqlari bor bo‘lsa-da, qalblari kar. Ular o‘zlariga keltirilgan dalillarga qaramasdan, payg‘ambarlarning da'vatiga quloq solmaydilar. Mo‘minlar esa ko‘ruvchi va eshituvchi kishiga o‘xshaydilar: ular Allohning hujjatlarini ko‘z bilan ko‘rgandek aniq ko‘radilar, haq da'vatini eshitib, uni qabul qiladilar va unga ergashadilar. Bu ikki toifa hech qachon teng bo‘la olmaydi – xuddi ko‘r bilan ko‘ruvchi, kar bilan eshituvchi teng bo‘lmaganidek. Alloh taolo bu misol orqali insonlarni fikr yuritishga, aql bilan o‘ylab, iymon va kufr o‘rtasidagi farqni anglab, to‘g‘ri yo‘lni tanlashga chorlamoqda.

Foydalar:

• Bu oyat insonni o‘z holatiga nazar solishga, qalbi va aqli bilan haqiqatni izlashga undaydi. Kimki Allohning oyatlariga qulog‘ini tutsa va ko‘nglini ochsa, u haqiqiy baxt va najot yo‘lini topadi.
• Iymon insonni jaholat zulmatidan chiqarib, ilm va hidoyat nuriga olib chiqadi. Mo‘min qalbi ochiq, ko‘zi o‘tkir va qulog‘i haqni eshitadigan bo‘ladi.
• Bu oyatda mo‘minlarga sharaf va izzat bor: ular Alloh tomonidan ko‘ruvchi va eshituvchi deb sifatlangan. Bu esa mo‘minning qadrini yuksaltiradi va uni yaxshi amallarga undaydi.
• Kofirlarning ahvoli achinarli ekanini bilish, mo‘minda Allohga shukr qilish hissini kuchaytiradi va uni da'vat va nasihot bilan boshqalarga ham yordam berishga chorlaydi.