سوره یوسف — آیه 20

معانی کلمات:

• شَرَوْهُ: او را فروختند (در اینجا به معنای فروختن است).
• بَخْس: ناقص و کم، کمتر از ارزش واقعی.
• دَرَاهِمَ مَعْدُودَةٍ: درهمهایی که شمرده میشدند و اندک بودند (زیرا در آن زمان درهمهای زیاد را وزن میکردند و درهمهای کم را میشمردند).
• زَاهِدِین: بیرغبتکنندگان، کسانی که به چیزی دل نبسته و از آن رویگرداناند.

تفسیر آیه:

کاروانیان (که یوسف را از چاه بیرون کشیده بودند) او را به مصر بردند و در آنجا به بهایی اندک و ناچیز — تنها چند درهمِ شمردهشده — فروختند. این بها آنقدر کم بود که از ارزش واقعی یک برده نیز بسیار کمتر بود. فروشندگانِ یوسف، که برادرانش بودند، در این معامله هیچ میلی به نگهداشتن او نداشتند و تنها هدفشان این بود که هرچه سریعتر از شر او خلاص شوند و او را از دیدگان پدر دور سازند؛ به همین دلیل، به هر بهایی که پیشنهاد شد رضایت دادند و در حق او بیرغبت و بیتفاوت بودند. آنان نمیدانستند که این فرزندِ یعقوب، چه مقام و منزلتی نزد خداوند دارد و خداوند چه سرنوشت بزرگی برای او رقم زده است. این فروش ارزان، خود نشانهای از تدبیر الهی بود تا یوسف از دست برادران رهایی یابد و مسیر زندگیاش به سوی عزت و حکومت مصر هموار شود.

فواید و پیامهای آیه:

• خداوند متعال بندگان برگزیدهاش را از مکر و کینه بدخواهان حفظ میکند و نقشههای آنان را نقش بر آب میسازد؛ حتی اگر ظاهرِ ماجرا شکست و ذلت به نظر برسد.
• ارزش انسانها نزد خداوند به مقام و منزلت معنوی آنان است، نه به قیمت و بهایی که در بازار دنیا برایشان تعیین میشود. یوسفِ عزیز با چند درهمِ ناچیز فروخته شد، اما خداوند او را به مقامی رساند که خزانهدار و عزیز مصر گردید.
• بیرغبتی و بیمهری خویشان و نزدیکان، نباید مایه ناامیدی شود؛ زیرا خداوند برای بندگان صبور و شکیبای خود، راهگشایی و گشایشی فراتر از تصور فراهم میآورد.
• این آیه به ما میآموزد که در برابر ناملایمات و سختیها، به خدا توکل کنیم و بدانیم که او بهترین تدبیرکننده است و هیچ ظلم و ستمی بدون پاداش و جبران نخواهد ماند.