Йусуф сүрөсү — Аят 23

1. Аяттагы түшүндүрүүгө муктаж сөздөр:

• وَرَاوَدَتْهُ — ага кайра-кайра, жумшактык жана айла-амал менен өзүнө тартууга аракет кылды.
• عَن نَّفْسِهِ — аны өзү менен жакындык кылууга чакырды.
• وَغَلَّقَتِ الْأَبْوَابَ — эшиктердин баарын бекем бекитти.
• هَيْتَ لَكَ — «кел, шашыл, мага жакында» деген маанидеги чакыруу.
• مَعَاذَ اللَّهِ — «Аллах сактасын, Аллахка баш калкалаймын» деген сыйынуу сөзү.
• رَبِّي — бул жерде эки мааниде түшүндүрүлөт: бири — күйөөсү (мырзасы), экинчиси — Аллах Таала.
• أَحْسَنَ مَثْوَايَ — менин жашоомду, ордумду жакшы кылды, мени урматтап-сыйлады.
• لَا يُفْلِحُ — ийгиликке жетпейт, кутулбайт, бактылуу болбойт.
• الظَّالِمُونَ — залымдык кылгандар, чектен чыккандар.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Йусуф (алайхис-салам) Мысырдагы азиздин үйүндө жашап жүргөн кезде, ошол үйдүн кожойкеси ага болгон күчтүү сезиминен улам аны өзү менен жакындыкка чакыра баштады. Ал бул ишти бир жолу эмес, кайра-кайра, жумшактык жана ар кандай айла-амалдар менен улантты. Бир күнү ал бардык эшиктерди бекем бекитип, Йусуфту өзүнө чакырып: «Кел, мага жакында» — деди.

Ошондо Йусуф (алайхис-салам) бул чакырууну катуу четке кагып: «Аллах сактасын! Мен Аллахка баш калкалаймын, мындай ишке барбаймын» — деди. Андан соң ал өзүнүн мырзасын эске салып: «Менин мырзам мага жакшы мамиле кылды, мени урматтап-сыйлап, жакшы орун берди. Эми мен ага кыянаттык кылып, анын үйүндөгү аялына кол салсам, бул чоң залымдык болот. Чындыгында залымдык кылгандар эч качан ийгиликке жетпейт, кутулбайт» — деп жооп берди.

Йусуфтун бул жообу — Аллахтан коркуу, аманаткерчилик жана ыймандын күчтүүлүгүнүн ачык далили. Ал өзүнүн каалоосун эмес, Аллахтын ыраазылыгын артык көрдү. Кожойкесинин кысымына, жалгыздыкка жана бардык шарттар түзүлгөндүгүнө карабастан, ал өзүнүн ыйманын, абийирин жана аманаткерчилигин сактап калды.

1. Аяттан алынуучу пайдалар жана насааттар:

• Йусуф (алайхис-салам) сыяктуу кыйын кырдаалда да Аллахтан коркуп, арам иштерден баш тартуу — ыймандын чыныгы күчүнүн белгиси. Бул окуя аркылуу ар бир адам өзүнүн напасын тыюуга, Аллахтын буйруктарына бекем турууга үйрөнөт.
• Аманаткерчилик жана жакшылыкка жакшылык менен жооп берүү — исламдын негизги принциптеринин бири. Йусуф өзүнө жакшылык кылган мырзасына кыянаттык кылбады, бул бизге дагы башкалардын ишеничин актоо керектигин үйрөтөт.
• Күнөөгө чакырган нерселерге «Аллах сактасын» деп жооп берүү, Аллахка баш калкалоо — кыйынчылыктарга туш болгондо эң туура жол. Бул сөздөр аркылуу адам өзүнүн алсыздыгын моюнга алып, Аллахтын жардамына муктаж экенин билдирет.
• Зым-зия жана арам иштер адамды ийгиликке эмес, кыйроого алып барат. Аллах Таала залымдардын ийгиликке жетпей турганын ачык айткан. Бул аят аркылуу адал жолдо жүрүү, таза болуу — бактылуулуктун жана ийгиликтин негизи экенин түшүнөбүз.
• Йусуфтун окуясы — жаштарга да, чоңдорго да үлгү. Ал көрсөткөндөй, напаска эркелебей, Аллахтын ыраазылыгын тандаган адам дүйнөдө да, акыретте да улуу даражага жетет. Бул окуя бизди исламдын тазалыгына, адеп-ахлактын бийиктигине кызыктырат жана ыйманды сүйүүгө чакырат.