Йусуф сүресі — Аят 48

1. Сөздердің мағынасы:

• سَبْعٌ شِدَادٌ — жеті қатты қиын, ауыр жыл; бұл жерде жеті жылдық қуаңшылық, аштық жылдары.
• يَأْكُلْنَ — «жейді» деген мағынада; жылдарға «жеу» ісінің телінуі — астарлы, кең мағынада айтылған сөз, яғни сол жылдары адамдар қор жинаған азықтарын түгелдей жұмсап бітіреді.
• مَا قَدَّمْتُمْ لَهُنَّ — «олар үшін алдын ала дайындаған нәрселеріңді»; яғни молшылық жылдарында сол аштық жылдарына қор етіп жинаған азықтарыңды.
• تُحْصِنُونَ — «сақтайсыңдар, қорғап ұстайсыңдар»; яғни абалап сақтап, қор етіп қоятын азғантай азық.

1. Аяттың тәпсірі:

Юсуф (ғ.с.) патшаның түсін жорыған кезде, алдымен жеті жыл молшылық, одан кейін жеті жыл қатты қуаңшылық болатынын хабарлаған еді. Осы аятта сол жеті ауыр жылдың сипаты баяндалады: молшылық жылдарында жиналған азықтың барлығы дерлік сол аштық жылдарында жұмсалып бітеді. Адамдар сол қиын жылдарда өздері үшін алдын ала дайындап қойған қорларын түгелдей жейді, тек азғантай бөлігі ғана — егін егу үшін тұқым ретінде сақтап қойған дәні — аман қалады. Яғни бұл аят молшылық кезінде саналы түрде қор жинаудың, ысырапқа салынбаудың және алдағы қиындыққа дайындық жасаудың маңыздылығын көрсетеді. Сондай-ақ бұл — Алланың тағдыры мен ілтипатының көрінісі: Ол өз пайғамбары арқылы халқын алдын ала ескертіп, апаттан сақтандырды.

1. Аяттан алынатын пайдалы ғибраттар:

• Алдын ала дайындық — даналық. Молшылық кезінде қор жинап, қиындыққа дайындалу — ақылдылық пен парасаттылықтың белгісі. Ислам адамды болашақты ойлап, саналы өмір сүруге шақырады.
• Ысыраптан сақтану. Азықты түгелдей жұмсап бітпей, бір бөлігін сақтау — үнемділік пен ұстамдылықтың үлгісі. Бұл — шариғатта да мақталған қасиет.
• Алланың әмірі мен жоспары мінсіз. Алла тағала пайғамбар арқылы халқын алдын ала ескертіп, оларды құтқару жолын көрсетті. Бұл — Алланың рақымы мен даналығының көрінісі.
• Сабыр мен шүкір. Молшылықта шүкір етіп, қиындықта сабыр сақтау — мүміннің екі қанаты. Осы аят арқылы біз өмірдің ауыспалы екенін түсініп, әр кезеңге дайын болуға үйренеміз.
• Ғылым мен жоспарлаудың құндылығы. Юсуф (ғ.с.) өз білімімен халықты аштықтан сақтап қалды. Бұл — білім мен дұрыс жоспарлаудың қоғамға қаншалықты пайдалы екенін көрсетеді. Ислам білімге, даналыққа және жауапкершілікке шақырады.