سوره یوسف — آیه 88

معانی کلمات:

• مُزْجَاةٍ: کالا یا پولی که کم‌ارزش و ناچیز باشد؛ در اینجا به معنای پول کم‌قیمت و نامرغوب (دراهمِ ناسره) است.
• أَوْفِ لَنَا الْكَيْلَ: پیمانه را کامل و تمام بده، بدون کم‌وکاست.
• تَصَدَّقْ عَلَيْنَا: بر ما بخشش و گذشت کن؛ یعنی با چشم‌پوشی از کم‌ارزشی کالای ما، آن را بپذیر و با ما به نیکی رفتار کن.

تفسیر آیه:

برادران یوسف (علیه‌السلام) پس از آنکه پدرشان آنان را برای جستجوی یوسف و بنیامین راهی مصر کرد، به نزد یوسف رفتند. وقتی بر او وارد شدند، با ادب و فروتنی گفتند: ای عزیزِ مصر! ما و خانواده‌مان دچار قحطی و سختی و گرسنگی شده‌ایم و این بار با سرمایه‌ای اندک و کالایی کم‌ارزش نزد تو آمده‌ایم. پس پیمانه را برای ما کامل بده و آنچه را که حق ماست، تمام و بی‌کم بپرداز، و بر ما تصدّق و بخشش کن؛ یعنی از کم‌بودن و نامرغوبی کالای ما درگذر و آن را بپذیر. همانا خداوند به کسانی که به نیازمندان بخشش می‌کنند، پاداش نیک و فراوان می‌دهد.

فواید و پیام‌های آیه:

• تواضع و ادب در درخواست: برادران یوسف با وجود آنکه در گذشته به او ظلم کرده بودند، با فروتنی و احترام سخن گفتند و از او یاری خواستند. این می‌آموزد که در هنگام نیاز، باید با تواضع و ادب از دیگران درخواست کرد و غرور را کنار گذاشت.
• اهمیت گذشت و بخشش: یوسف (علیه‌السلام) با وجود قدرت کامل، به جای انتقام‌جویی، به برادرانش نیکی کرد. این آیه مسلمانان را به بخشش و گذشت در برابر خطاکاران دعوت می‌کند و یادآور می‌شود که خداوند پاداش بخشندگان را بی‌پاسخ نمی‌گذارد.
• امید به رحمت الهی: این آیه به انسان می‌آموزد که در سختی‌ها و تنگناها، به درگاه خداوند و بندگان صالح او پناه ببرد و از رحمت و کرم الهی ناامید نشود؛ چرا که خداوند پاداش نیکوکاران را ضایع نمی‌کند.
• صدقه و کمک به نیازمندان: تأکید بر پاداش متصدّقان، انگیزه‌ای قوی برای مسلمانان است تا در هر شرایطی به نیازمندان کمک کنند و از مال خود بگذرند، حتی اگر خودشان نیز در سختی باشند.