سوره ابراهیم — آیه 33

معانی کلمات:

• دائِبَین: دو چیز که پیوسته در حال حرکت و تلاشاند و هیچگاه خسته و باز نمیایستند.
• تَسخیر: رام کردن و مسخّر ساختن چیزی برای کسی، به گونهای که آن چیز در خدمت او قرار گیرد.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه، یکی دیگر از نعمتهای بزرگ خود را بر بندگانش یادآوری میکند و میفرماید که او خورشید و ماه را برای شما رام و مسخّر کرده است. این دو، پیوسته و بدون هیچ خستگی و توقفی در حرکتاند و در مدار خود جریان دارند. خورشید با نور و گرمای خود، روشنایی روز و رشد گیاهان و محصولات را فراهم میکند و ماه با نور خود، تاریکی شب را برای شما قابل استفاده میسازد و حرکت منظم آن، محاسبه ماهها و سالها را ممکن میگرداند.

سپس خداوند به نعمت دیگر اشاره میکند: او شب و روز را نیز برای شما مسخّر کرده است. شب را برای آرامش و استراحت شما قرار داد تا در آن بیاسایید و خستگیهای روز را از تن بیرون کنید، و روز را برای تلاش و فعالیت و جستجوی روزی و تدبیر امور زندگی شما مقرر فرمود. این دو، پیوسته با نظمی دقیق در پی یکدیگر میآیند و با افزایش و کاهش خود، نظام زندگی شما را بر پا نگه داشتهاند.

فواید و پیامهای آیه:

• این آیه، انسان را به شکرگزاری از نعمتهای بیپایان الهی دعوت میکند و میآموزد که همه این نعمتها، نشانه محبت و لطف خداوند به بندگانش است.
• نظم دقیق و پیوسته خورشید، ماه، شب و روز، دلیلی روشن بر قدرت و حکمت بیپایان خداوند است و انسان را به تفکر و تدبر در آفرینش دعوت میکند.
• این آیه به ما میآموزد که زندگی انسان، ترکیبی از تلاش و استراحت است؛ همانگونه که خداوند شب را برای آرامش و روز را برای فعالیت قرار داده، ما نیز باید در زندگی خود تعادل را رعایت کنیم و نه آنقدر غرق در کار شویم که آرامش را فراموش کنیم و نه آنقدر به استراحت بپردازیم که از تلاش و پیشرفت باز بمانیم.
• شناخت این نعمتها و استفاده درست از آنها، انسان را به بندگی و اطاعت خداوند نزدیکتر میکند و او را از غفلت و ناسپاسی باز میدارد.