سوره حجر — آیه 14

معانی کلمات:

• فَتَحْنَا: باز کردیم.
• بَابًا: دریچهای.
• فَظَلُّوا: پس پیوسته و مداومت کردند.
• يَعْرُجُونَ: بالا میروند و صعود میکنند.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیهی شریفه، حالت عناد و لجاجت کافران و مشرکان مکه را بیان میکند؛ آنان که از روی stubbornness و سرکشی، ایمان آوردن به پیامبر اسلام صلی الله علیه وسلم را مشروط به دیدن معجزات حسی و امور خارقالعاده کرده بودند. خداوند میفرماید: حتی اگر ما دریچهای از آسمان به روی آنان بگشاییم و آنها پیوسته در آن بالا روند و به عجایب ملکوت آسمان بنگرند و حقایق را با چشم خود مشاهده کنند، باز هم ایمان نمیآورند و بهانهجویی میکنند. آنان در برابر چنین معجزهای نیز میگویند: چشمان ما جادو شده و ما قومی هستیم که سحر شدهایم و عقل ما بسته شده است. این آیه نشان میدهد که ایمان آوردن این گروه، نه به دلیل کمبود دلایل و براهین است، بلکه به خاطر بیماری دل و عناد و دشمنی آنان با حق است؛ به گونهای که حتی مشاهدهی عینیترین معجزات نیز در آنان اثری ندارد. در حقیقت، آنان با دیدن این صحنهها، به جای تسلیم شدن در برابر حق، به تکذیب و اتهام سحر و جادو روی میآورند.

فواید و درسهای آیه:

1. عناد و لجاجت، مانع بزرگ هدایت: این آیه به ما میآموزد که هدایت و ایمان، تنها به دیدن معجزات و دلایل ظاهری وابسته نیست؛ بلکه نیازمند قلبی پاک و ارادهای خالص است. اگر انسان در برابر حق عناد ورزد، هیچ معجزهای او را هدایت نخواهد کرد.
2. قدرت و حکمت الهی: خداوند قادر است هر کاری انجام دهد، از جمله گشودن درهای آسمان به روی بندگانش؛ اما حکمت او اقتضا میکند که معجزات را به اندازهی نیاز و به صلاح بندگان ارائه دهد، نه به اندازهی خواستههای نابجای آنان.
3. پندآموزی از سرنوشت کافران: ما باید از این آیه عبرت بگیریم که بهانهجویی در برابر حق، صفتی نکوهیده است و انسان را از رسیدن به سعادت بازمیدارد. به جای بهانهجویی، باید با دلی باز و عقلی سلیم به استقبال حقایق برویم.
4. اهمیت نیت و پاکی دل: این آیه به ما میآموزد که برای بهرهمندی از هدایت الهی، باید دل را از کینه و عناد پاک کنیم و با تواضع و تسلیم در برابر آیات و نشانههای خداوند، راه رستگاری را بپیماییم.