Nahl surasi — Oyat 43

Kalimalarning ma'nolari:

• Rijolan: Erkak kishilar, insonlar.
• Nuhiy ilayhim: Ularga vahiy qilamiz, ilhom beramiz.
• Ahla z-zikr: Ilm ahli, avvalgi kitoblar (Tavrot va Injil) olimlari, shuningdek, din ilmidan xabardor bo‘lgan ulamolar.

Tafsir:

Ey Muhammad alayhissalom! Biz sizdan oldin ham o‘z payg‘ambarlarimizni farishtalardan emas, balki insonlardan bo‘lgan erkak kishilar qilib yubordik va ularga vahiy nozil qildik. Bu Bizning doimiy sunnatimizdir — hech bir payg‘ambar ayol yoki farishta bo‘lmagan, balki ular oddiy insonlar orasidan tanlangan erkaklardir.

Quraysh mushriklari Payg‘ambarimizning bashariy ekaniga ajablanib: “Alloh o‘z elchisi sifatida insonni yuboradigan darajadan ulug‘roqdir. Nega unga farishta yubormadi?” deyishgan edi. Shunda ularga aytilmoqdaki, agar bu haqda shubhangiz bo‘lsa va bilmasangiz, avvalgi kitoblar ahli — Tavrot va Injil olimlaridan so‘rang. Ular sizlarga avvalgi payg‘ambarlarning ham barchasi inson bo‘lganini, farishta emasligini aytib beradilar. Chunki ular o‘z kitoblarida bu haqiqatni o‘qiganlar.

Bu oyat, shuningdek, umumiy bir qoidani ham o‘rgatadi: din ishlarida bilmagan narsangizni biladiganlardan so‘rang. Har bir masalada ilm ahli — olimlardan o‘rganish kerak.

Foydalar:

1. Payg‘ambarlarning inson bo‘lishi — Allohning hikmatidir. Chunki insonlarga o‘zlaridan bo‘lgan, ular kabi yashaydigan, ularning tilida gapiradigan kishi orqali hidoyat berish rahmdandir. Bu esa Islomning haqiqiy va amaliy diniyligini ko‘rsatadi.
2. Bilmagan narsani olimlardan so‘rash — ilmga hurmat va ta’lim olishga undashdir. Bu oyat musulmonlarni doimiy o‘rganishga, savol berishga va bilimli kishilarga murojaat qilishga chorlaydi.
3. Bu oyatda ayollarning ham, farishtalarning ham payg‘ambar bo‘lmagani bayon qilinib, risolat faqat erkak insonlarga xos ekani ta’kidlanadi. Bu esa diniy yetakchilikning aniq mezonini belgilaydi.
4. Islomda aql va dalilga tayanib, shubhalarni bartaraf etish o‘rgatiladi. Mushriklarga “so‘rang, o‘rganing” deyilishi dinning aqlga murojaat qilishini ko‘rsatadi.