سوره نحل — آیه 56

معانی کلمات:

• لِمَا لَا يَعْلَمُونَ: یعنی برای بتهایی که هیچ دانش و ادراکی ندارند و از هر چیزی بیخبرند.
• نَصِيبًا: بهرهای و سهمی.
• تَفْتَرُونَ: دروغ میبافید و به خداوند نسبتهای ناروا میدهید.

تفسیر آیه:

مشرکان عرب، با وجود آنکه خداوند روزیهای فراوانی به آنان عطا کرده بود، بخشی از اموال و محصولات خود را برای بتهایی که هیچ دانشی ندارند و جماداتی بیش نیستند — نه سودی میرسانند و نه ضرری — جدا میکردند و به گمان خود برای تقرب به آنها، این سهم را به بتها تقدیم مینمودند. این کار نشانه نهایت جهالت و گمراهی آنان است، چرا که موجودی بیجان و ناتوان را شریک روزیِ خداوندی قرار میدادند که همه چیز از اوست.

سپس خداوند با تأکید و سوگند، آنان را تهدید میکند که در روز قیامت، بهطور قطع و یقین از این دروغپردازیها و افتراهایی که در دنیا میبافتند — از جمله نسبت دادن شریک به خدا و اختصاص سهمی از اموال به بتها — بازخواست خواهند شد و باید پاسخگوی اعمال خود باشند. این سؤال و بازخواست، هم برای رسوایی آنان در برابر خلایق است و هم برای عذاب و کیفرشان.

فواید و درسهای آیه:

• نعمتهای الهی امانتی در دست بشر هستند و انسان باید آنها را در مسیر رضای خداوند مصرف کند، نه در راه بتها و معبودهای دروغین.
• هرگونه شرک و بتپرستی، حتی اگر با ظاهرِ دین و تقرب همراه باشد، افترایی آشکار به خداوند است و نتیجه آن جز پشیمانی و عذاب نخواهد بود.
• خداوند به عدل خود، هیچ عمل و گفتاری را بدون حساب رها نمیکند؛ بنابراین انسان باید مراقب باشد که در زندگیاش به خداوند دروغ نبندد و برای او شریکی قائل نشود.
• این آیه مؤمنان را به شکرگزاری از نعمتهای الهی و استفاده صحیح از آنها دعوت میکند و هشدار میدهد که ناسپاسی و کفران نعمت، عاقبتی جز بازخواست و خواری ندارد.