سوره نحل — آیه 57

معانی کلمات:

• «سُبْحَانَهُ»: تنزیه و پاک دانستن خداوند از هر عیب و نقص، بهویژه از آنچه مشرکان به او نسبت میدهند.
• «مَا يَشْتَهُونَ»: آنچه میل و رغبت دارند، یعنی پسران.

تفسیر آیه:

مشرکان عرب، بهویژه قبایلی مانند خزاعه و کنانه، فرشتگان را دختران خداوند میپنداشتند و میگفتند: «فرشتگان دختران خدایند». این سخن، نهایت جهل و گمراهی آنان را نشان میدهد، زیرا آنان برای خداوند — که پاک و منزه از هر نقص و نیازی است — فرزندانی قائل میشدند که خودشان برای خویش نمیپسندیدند. آنان دختران را برای خداوند قرار میدادند، در حالی که برای خودشان پسران را انتخاب میکردند و به آنها افتخار میکردند. این رفتار، نشاندهندهٔ تناقض آشکار در اندیشهٔ آنان است: چیزی را که برای خود نمیخواستند، به خداوند نسبت میدادند. خداوند سبحان، از این نسبتهای ناروا پاک و منزه است و هیچ فرزندی — چه دختر و چه پسر — ندارد.

فواید و پیامهای آیه:

• این آیه ما را به شناخت صحیح خداوند دعوت میکند و میآموزد که خداوند را با صفات کمال و جلال توصیف کنیم، نه با صفاتی که شایستهٔ مقام او نیست.
• نشان میدهد که مشرکان در شناخت خداوند دچار انحراف شده بودند و این انحراف، ریشه در جهل و تقلید کورکورانه داشت؛ پس ما باید با علم و آگاهی، توحید را بشناسیم و از هرگونه شرک و نسبت ناروا به خداوند دوری کنیم.
• محبت به خداوند اقتضا میکند که او را چنان که شایسته است بستاییم و از هر آنچه به کمال او لطمه میزند، پرهیز کنیم؛ چنانکه در این آیه، خداوند خود را از سخن مشرکان تنزیه میکند و این درس بزرگی برای مؤمنان است که در گفتار و اعتقاد خود، نهایت ادب را نسبت به پروردگار رعایت کنند.
• این آیه بیانگر عدالت و حکمت خداوند است که هرگز به بندگانش ظلم نمیکند، در حالی که مشرکان با این نسبتهای ناروا، به خود ستم میکردند؛ پس سعادت انسان در گرو پیروی از فطرت پاک و توحید خالص است.