سوره نحل — آیه 58

معانی کلمات:

• بُشِّرَ: خبر داده شد، مژده داده شد.
• الْأُنثَىٰ: دختر، فرزند مؤنث.
• ظَلَّ: شد، گردید، ادامه یافت.
• مُسْوَدًّا: سیاه شده، تیره و گرفته.
• کَظِیم: مملو از خشم و اندوه که آن را در دل پنهان میکند و فرو میبرد.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه به یکی از زشتترین عادات و باورهای نادرست مشرکان عرب در دوران جاهلیت اشاره میکند. آنان چنان به داشتن فرزند پسر اهمیت میدادند و دختر را مایه ننگ و عار میدانستند که وقتی به یکی از آنان خبر میدادند که همسرش دختری به دنیا آورده است، چهرهاش از شدت ناراحتی و خشم سیاه و گرفته میشد. او در حالی که بغض و اندوه فراوانی گلویش را میفشرد و خشم خود را در دل پنهان میکرد، نمیتوانست این خبر را تحمل کند. این واکنش نشاندهنده عمق جهل و انحراف فکری آنان بود که دختر را که هدیه و رحمتی از جانب خداوند است، مایه بدبختی و شرمساری میپنداشتند. در حالی که همین مشرکان، فرشتگان را دختران خدا میخواندند و برای خداوند فرزند دختر قائل میشدند، اما برای خودشان دختر را ننگ میشمردند. این تناقض آشکار، گواه بر بیخردی و سردرگمی آنان در باورهایشان است.

فواید و درسهای آیه:

1. اسلام کرامت و ارزش والایی برای دختران قائل است و تولد دختر را مایه برکت و رحمت میداند، نه مایه ننگ و عار. پیامبر اکرم (صلیاللهعلیهوسلم) فرمودند: «هر کس دختری داشته باشد و او را نیکو تربیت کند، این دختر سپری برای او در برابر آتش جهنم خواهد بود.»
2. این آیه نشان میدهد که نگاه جاهلی به زنان و دختران، ریشه در جهل و انحراف فکری دارد و اسلام با این تفکر غلط بهشدت مبارزه کرده و آن را محکوم نموده است.
3. انسان مؤمن باید در برابر قضا و قدر الهی راضی باشد و بداند که هر چه خداوند عطا کند، خیر و حکمتی در آن نهفته است؛ حتی اگر ظاهر آن مطابق میل و خواسته او نباشد.
4. این آیه ما را به شکرگزاری در برابر نعمت فرزند — چه پسر و چه دختر — دعوت میکند و یادآور میشود که نسل و فرزند، هدیهای الهی است و نباید آن را با معیارهای جاهلانه ارزشگذاری کرد.