Sure Nahl — Ayet 76

Kelime Anlamları:

• Ebkem (أَبْكَمُ): Dilsiz, konuşamayan; aynı zamanda sağır ve anlayışsız olan kimse.
• Kell (كَلٌّ): Ağır yük, bakıma muhtaç, başkasına yük olan kimse.
• Mevlâ (مَوْلَاهُ): Kendisinin işini üstlenen, ona bakan, efendisi veya velisi.
• Eynemâ yüveccihhü (أَيْنَمَا يُوَجِّههُّ): Nereye gönderilirse gönderilsin, hangi yöne yönlendirilirse yönlendirilsin.
• Sırât-ı müstakîm (صِرَاطٍ مُّسْتَقِيمٍ): Dosdoğru, sapmasız ve apaçık yol.

Tefsir:

Allah Teâlâ bu âyet-i kerîmede, putlara tapan müşriklerin yanlış inançlarını gözler önüne seren çarpıcı bir misal daha vermektedir. Bu misalde iki adam karşılaştırılır:

Birinci adam; dilsiz, sağır ve hiçbir şey anlamayan, ne kendine ne de başkasına faydası dokunmayan bir kimsedir. Üstelik o, bakmakla yükümlü olduğu velisine ağır bir yüktür. Onu bir iş için gönderseniz, gittiği yerden eli boş döner; hiçbir hayır getirmez, hiçbir işi başaramaz. Çünkü ne söyleneni anlar ne de derdini anlatabilir.

İkinci adam ise; sağlam duyulara sahip, sözü dinlenen, insanları adalete ve doğruluğa çağıran, kendisi de dosdoğru bir yol üzerinde olan kimsedir. O, hem kendine faydalıdır hem de çevresindekilere. Sözü hikmettir, davranışı örnektir.

Şimdi akıl sahibi herkes şu soruyu sormalıdır: Bu iki adam hiç birbirine eşit olur mu? Elbette olmaz! İşte Allah Teâlâ, bu misalle müşriklerin kendilerine hiçbir faydası olmayan, duymayan, görmeyen, konuşmayan, hatta taşınması ve temizlenmesi gereken cansız putları, kâinatın Yaratıcısı, her şeye gücü yeten, her türlü nimeti veren, kullarını adalete ve doğruluğa çağıran Allah'a denk tutmalarının ne kadar büyük bir yanlış olduğunu ortaya koymaktadır.

Bu misal, bizlere şu gerçeği öğretir: İnsan, kendisine fayda sağlayan, doğru yolu gösteren, hayatına anlam katan bir ilaha inanmalıdır. Putlar ve sahte ilahlar, işte o dilsiz ve âciz adam gibidir; ne bir fayda verir ne de bir zararı önleyebilir. Oysa Allah Teâlâ; işiten, gören, konuşan, kullarına yol gösteren ve onları adalete çağıran yüce bir varlıktır. O'nun yolu, sapmayan dosdoğru bir yoldur.

Ey insan! Aklını kullan ve düşün: Seni yoktan var eden, sana sayısız nimetler veren, dua ettiğinde icabet eden Rabbini, hiçbir şeye gücü yetmeyen cansız varlıklarla bir tutabilir misin? Elbette hayır! Öyleyse kalbini yalnızca Allah'a bağla, O'nun gösterdiği dosdoğru yolda yürü ve O'na ortak koşmaktan şiddetle sakın. Çünkü kurtuluş, ancak O'na teslim olmakta ve O'nun emirlerine uymaktadır.