Nahl surasi — Oyat 93

Kalimalarning ma'nolari:

• Ummatan vohidah – bir millat, ya'ni bir xil din va e'tiqodda birlashgan jamoa.
• Yudillu – adashtiradi, yo'ldan ozdiradi (O'z hikmati va adolati bilan).
• Yahdiy – hidoyatga yetaklaydi, to'g'ri yo'lga boshlaydi (O'z fazli va marhamati bilan).
• Latus'alunna – albatta so'roq qilinursizlar (qiyomat kuni).

Tafsir:

Agar Alloh taolo xohlaganida, barcha odamlarni bir xil e'tiqodda – Islom va iymon yo'lida birlashtirgan bo'lardi. Chunki Uning qudrati hech narsadan ojiz emas. Ammo Uning hikmati shuni taqozo qilganki, odamlarni ixtiyorlari bilan sinovdan o'tkazsin. Shuning uchun U o'z hikmati va adolati bilan, o'zlarining yomon niyat va amallari tufayli zalolatni tanlagan kishilarni yo'ldan ozdiradi, ularni hidoyatga erishishga muvaffaq qilmaydi. Buning evaziga U zulm qilmaydi, balki ular o'zlari noto'g'ri yo'lni tanlaganlari uchun adolatli jazo beradi. Xuddi shuningdek, U o'z fazli va marhamati bilan haqni tanlashni ixtiyor qilgan kishilarni to'g'ri yo'lga hidoyat qiladi, ularning qalblarini iymon bilan yoritadi va yaxshi amallarga muvaffaq qiladi.

Qiyomat kunida esa barchangiz – xoh hidoyat topgan bo'ling, xoh zalolatda qolgan bo'ling – albatta, dunyoda qilgan barcha amallaringiz haqida so'roq qilinursizlar. Bu so'roq – tushunish uchun emas, balki tanbeh va hisob-kitob uchundir. Alloh taolo har bir insonning qilgan yaxshi-yomon amalini biladi va ularga yarasha mukofot yoki jazo beradi. Hech kimning amali zoye ketmaydi.

Foydalar:

1. Allohning hikmati va adolati – Bu oyatdan musulmon kishi Alloh taoloning har bir ishida chuqur hikmat borligini, Uning adolati hech qachon zulmga aylanmasligini, fazli esa cheksiz ekanini o'rganadi. Bu esa bandani Robbisi haqidagi tasavvurini go'zallashtiradi va Unga bo'lgan ishonchini mustahkamlaydi.
2. Ixtiyor va mas'uliyat – Inson o'z ixtiyori bilan yo'l tanlashi va qilgan har bir amali uchun mas'ul ekanini anglaydi. Bu esa uni beparvolikdan saqlaydi va har bir ishida o'ylab, to'g'ri qaror qilishga undaydi.
3. Hidoyatga erishishning yo'li – Hidoyat Allohning fazli bilan bo'lishini bilish, bandani doimiy duo qilishga, Allohdan to'g'ri yo'l so'rashga va Unga iltijo qilishga chorlaydi. Chunki hidoyat faqat Uning qo'lidadir.
4. Qiyomat kuni hisob-kitobga ishonch – Bu oyat musulmonga qiyomat kunida har bir amali uchun so'roq qilinishini eslatib, uni gunohlardan tiyilishga va yaxshi amallarni ko'paytirishga undaydi. Bu esa jamiyatda axloqiy poklik va adolatning qaror topishiga xizmat qiladi.
5. Allohning rahmati va fazli – Alloh taolo o'z fazli bilan kimni xohlasa hidoyatga yetaklashini bilish, musulmonga umid baxsh etadi. Chunki u hech qachon Allohning rahmatidan umidsizlikka tushmaydi va doimo Uning fazlini umid qiladi.