İsra surəsi — Ayə 111

﴿وَقُلِ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي لَمْ يَتَّخِذْ وَلَدًا﴾ — “De: Bütün həmdlər (təriflər) Allaha məxsusdur ki, O, heç bir övlad götürməmişdir.”

Sözlərin mənaları:

• الْحَمْدُ — bütün tərif və mədhlər, yalnız Allaha layiq olan kamal sifətləri ilə tərif etmək.
• وَلَدًا — övlad, uşaq (Allah üçün qeyri-mümkün olan bir şey).
• شَرِيكٌ — şərik, ortaq, bərabər tutulan.
• الْمُلْكِ — mülk, hökmranlıq, bütün kainat üzərindəki hakimiyyət.
• وَلِيٌّ — dost, köməkçi, himayədar.
• الذُّلِّ — zillət, acizlik, ehtiyac.
• تَكْبِيرًا — böyük saymaq, ucalatmaq, təzimlə yad etmək.

Təfsir:

Ey mömin! Allah-Təala sənə öyrədir ki, dilinlə və qəlbinlə de: “Bütün həmdlər, təriflər və şükürlər yalnız Allaha məxsusdur!” Çünki O, bütün kamal sifətləri ilə mükəmməldir, heç bir nöqsanı yoxdur. O, heç bir övlad götürməmişdir — nə mələklərdən, nə insanlardan, nə də başqa bir məxluqdan. Çünki övlad götürmək ehtiyac və çatışmazlıq əlamətidir, Allah isə bütün ehtiyaclardan uzaqdır, heç kimə möhtac deyildir.

O, mülkündə (hökmranlığında) heç bir şərikə malik deyildir. Bütün kainat, göylər, yer, həyat və ölüm, yalnız Onun iradəsi ilə idarə olunur. Heç bir məxluq Onun hökmünə müdaxilə edə bilməz, Onunla ortaq ola bilməz. O, təkdir, təkdir, təkdir!

Allah-Təala heç bir zillətə (acizliyə) düçar olmadığı üçün, Onun heç bir himayədar və ya köməkçiyə ehtiyacı yoxdur. O, sonsuz qüdrət sahibidir, hər şeyə qadirdir. Bütün məxluqat Ona möhtacdır, O isə heç kimə möhtac deyildir. Buna görə də, Onu heç bir dost və ya köməkçi ilə birlikdə zikr etmək lazım deyil — O, hər şeydən ucadır, hər şeydən böyükdür.

Ey Allahın bəndəsi! Bu ayə bizə öyrədir ki, Allahı hər cür nöqsandan, şərikdən, övlad və köməkçidən tənzih edək (pak tutaq) və Onu təkbir edək — yəni “Allahu Əkbər” deyərək ucaladaq. Bu təkbir təkcə dildə deyil, qəlbdə və əməldə də olmalıdır: yəni biz yalnız Ona ibadət etməli, yalnız Ondan kömək diləməli və həyatımızı yalnız Onun razılığına uyğun qurmalıyıq.

Bu ayə eyni zamanda bizə təvhid (Allahın birliyi) dərsini verir və bizi şirkin hər növündən uzaqlaşdırır. Çünki kim Allahı belə tərif edir və Onu tək bilirsə, onun qəlbi nurla dolur, həyatı məna qazanır və axirətdə böyük mükafata nail olur. Allahın bu gözəl təliminə əməl edən mömin, dünyada rahatlıq, axirətdə isə Cənnət səadəti qazanar. Gəlin, bu ayəni həyatımıza tətbiq edək və hər an Allahı tərifləyək, Onu ucaladaq!