سوره اسراء — آيت 25

1) لفظن جي معنيٰ ۽ وضاحت:

• نُفُوسِكُمْ: توهان جي دلين ۾، توهان جي اندروني نيتن ۽ ارادن کي.
• صَالِحِينَ: نيڪ ۽ صالح، يعني اهڙا ماڻهو جن جا نيت ۽ عمل درست هجن.
• الْأَوَّابِينَ: اهڙا ماڻهو جيڪي هر وقت الله ڏانهن رجوع ڪن ٿا، توبه ڪن ٿا ۽ نيڪيءَ ڏانهن موٽن ٿا. هي لفظ ”اَوْب“ مان نڪتل آهي، جنهن جي معنيٰ آهي موٽڻ ۽ رجوع ڪرڻ.
• غَفُورًا: تمام گهڻو بخشڻ وارو، معاف ڪرڻ وارو.

2) آيت جي تفسير:

اي ماڻهو! توهان جو رب توهان جي دلين ۾ لڪل نيتن، ارادن ۽ خيالن کي سڀ کان وڌيڪ ڄاڻندڙ آهي. توهان جي اندر ۾ جيڪا به چڱائي يا برائي آهي، الله تعاليٰ کان ڪجهه به لڪل ناهي. جيڪڏهن توهان جا نيت ۽ مقصد صحيح ۽ نيڪ هجن، يعني توهان جي مراد الله جي رضا ۽ سندس ويجهڙائي حاصل ڪرڻ هجي، ۽ توهان والدين سان چڱي سلوڪ ڪرڻ ۽ ٻين نيڪ ڪمن ۾ خلوص رکو، ته پوءِ الله تعاليٰ يقيناً اهڙن ماڻهن کي بخشيندڙ آهي جيڪي هر وقت سندس طرف رجوع ڪن ٿا ۽ توبه ڪن ٿا.

جيڪڏهن ڪنهن کان والدين جي حق ۾ ڪا ڪوتاهي ٿي وئي هجي، يا عبادت ۾ ڪجهه غفلت ٿي وئي هجي، پر پوءِ هو دل سان الله ڏانهن موٽي ۽ توبه ڪري، ته الله تعاليٰ سندس توبه قبول ڪندڙ ۽ بخشيندڙ آهي. الله تعاليٰ اهڙن ماڻهن کي معاف ڪري ٿو جيڪي سچي دل سان سندس طرف رجوع ڪن ٿا، ۽ انهن جي انهن گناهن کي به بخشي ٿو جيڪي انساني فطرت جي ڪمزوريءَ سبب ٿي ويندا آهن.

3) آيت مان حاصل ٿيندڙ فائدا:

• الله تعاليٰ اسان جي دلين جي اندروني حالتن کي چڱي طرح ڄاڻي ٿو، ان ڪري اسان کي گهرجي ته هميشه پنهنجا نيت صاف ۽ نيڪ رکون، رڳو ظاهري عمل نه پر دل جي سچائيءَ سان عبادت ڪيون.
• اسلام ۾ توبه ۽ رجوع ڪرڻ جي تمام وڏي اهميت آهي. جيڪڏهن ڪنهن کان ڪا چوڪ ٿي وڃي ته مايوس نه ٿئي، پر الله ڏانهن موٽي ۽ معافي گهري، ڇاڪاڻ ته الله تعاليٰ ”اوّابين“ يعني توبه ڪندڙن کي بخشڻ وارو آهي.
• هي آيت اسان کي ٻڌائي ٿي ته والدين جي خدمت ۽ سندن حق ادا ڪرڻ تمام ضروري آهي، ۽ جيڪڏهن ان ۾ ڪا ڪوتاهي ٿي وڃي ته توبه ڪرڻ سان الله معاف ڪري ٿو.
• الله جي رحمت ۽ مغفرت کان مايوس نه ٿيڻ گهرجي. هو هميشه پنهنجي ٻانهن جي توبه قبول ڪرڻ لاءِ تيار آهي، رڳو اسان کي سچي دل سان موٽڻ جي ضرورت آهي.
• هي آيت اسان کي الله جي رحمت ۽ بخشش جو يقين ڏياري ٿي ۽ اسلام ڏانهن رغبت پيدا ڪري ٿي، ڇاڪاڻ ته هي دين ماڻهن کي مايوسيءَ ۾ نه ڇڏي ٿو، پر هميشه اميد ۽ توبه جو دروازو کليل رکي ٿو.