سوره اسراء — آيت 26

1) لفظن جي معنيٰ:

• ذَا الْقُرْبَىٰ: مائٽ، مائٽي وارو، جن سان رشتيداريءَ جو تعلق هجي.
• حَقَّهُ: سندس حق، يعني مائٽيءَ جو حق ۽ صلح رحمي.
• الْمِسْكِينَ: مسڪين، محتاج، غريب ۽ ضرورتمند ماڻهو.
• ابْنَ السَّبِيلِ: مسافر، واٽهڙو، يعني اهو ماڻهو جيڪو پنهنجي وطن کان پري هجي ۽ مال ۽ وسيلي کان محتاج هجي.
• تُبَذِّرْ: تبذير ڪرڻ، اجايو خرچ ڪرڻ، مال کي ضايع ۽ برباد ڪرڻ.
• تَبْذِيرًا: اهڙي خرچ کي چئبو آهي جيڪو نه شريعت جي موافق هجي ۽ نه عقل جي، يعني مال کي اجايو ۽ بيڪار خرچ ڪرڻ.

2) تفسير:

اي مؤمن! پنهنجي مائٽن ۽ رشتيدارن کي سندن حق ڏي، يعني انهن سان صلح رحمي ڪر، سندن خيال رک ۽ مالي مدد ڪر. ان کان پوءِ مسڪين ۽ محتاج ماڻهن کي به سندن حق ڏي، ۽ انهيءَ مسافر کي به مدد ڏي جيڪو پنهنجي وطن کان پري ۽ تنگدست هجي. اهو سڀ ڪجهه الله جي رضا لاءِ ۽ شريعت جي حدن ۾ رهي ڪر. ۽ پنهنجو مال اجايو ۽ بيڪار خرچ نه ڪر، نه گناهه ۽ معصيت ۾ لڳاءِ ۽ نه ئي فضول خرچي ۽ اسراف ۾. ڇو ته مال الله جي امانت آهي، ان کي صحيح ۽ نيڪ رستن ۾ خرچ ڪرڻ گهرجي.

3) فائدا ۽ سبق:

• اسلام اسان کي سيکاريندو آهي ته مائٽن، مسڪينن ۽ مسافرن جو خيال رکڻ اسان جي ذميواري آهي.
• مال کي اجايو خرچ نه ڪرڻ ۽ نه ئي معصيت ۾ لڳائڻ، پر ان کي نيڪ ڪمن ۾ استعمال ڪرڻ اسلام جي خوبصورت تعليم آهي.
• هيءَ آيت اسان کي ٻڌائي ٿي ته اسلام ۾ سماجي ذميواري ۽ انسانيت جي خدمت جو وڏو مقام آهي.
• الله جي رضا لاءِ مال خرچ ڪرڻ ۽ ضرورتمندن جي مدد ڪرڻ اسان کي جنت ۽ الله جي محبت جو ويجهو ڪري ٿو.
• قرآن مجيد اسان کي اعتدال ۽ توازن جي تعليم ڏئي ٿو، ته نه ڪنجوسي ڪر ۽ نه ئي فضول خرچي، پر وچٿري ۽ صحيح طريقي سان خرچ ڪر.