سوره اسراء — آیه 26

معانی کلمات:

• ذَا الْقُرْبَىٰ: خویشاوندان و نزدیکان.
• الْمِسْكِينَ: فقیر و نیازمندی که نیاز خود را ابراز میکند.
• ابْنَ السَّبِيلِ: مسافری که از دارایی خود دور مانده و در سفر درمانده است.
• لَا تُبَذِّرْ تَبْذِيرًا: اسراف و تبذیر نکن؛ یعنی مال را در راه نادرست یا بیش از حد لازم خرج نکن.

تفسیر آیه:

ای مؤمن، حق خویشاوندان را ادا کن و با آنان نیکی و صله رحم نما. همچنین به فقیر و نیازمندی که محتاج است و به مسافری که در راه مانده و از مال خود جدا شده است، کمک کن و حقوق آنان را بپرداز. در کنار این دستور، از هرگونه اسراف و تبذیر برحذر باش؛ یعنی مال خود را در معصیت و گناه یا به صورت بیرویه و بیش از حد نیاز خرج نکن. تبذیر یعنی صرف مال در راه فساد و تباهی، که هم نافرمانی خداوند است و هم سبب از بین رفتن نعمتها میشود.

فواید و پیامهای آیه:

• این آیه نشان میدهد که اسلام دین مهربانی و انساندوستی است؛ چرا که مسلمان را به رسیدگی به خویشاوندان، فقیران و درماندگان فرا میخواند و جامعهای همدل و پر از محبت میسازد.
• خداوند در کنار انفاق، به میانهروی و پرهیز از اسراف سفارش میکند تا انسان هم سخاوتمند باشد و هم عاقلانه رفتار کند؛ این تعادل، نشانه حکمت کامل اسلام است.
• رعایت این دستورها، هم رضایت خداوند را جلب میکند و هم آرامش و برکت را به زندگی انسان میآورد و جامعه را از فقر و فساد نجات میدهد.