سوره اسراء — آیه 27

معانی کلمات:

• مُبَذِّرین: کسانی که اموال خود را در راههای نادرست و معصیت خداوند اسراف و تبذیر میکنند.
• إخوان: برادران و همگنان.
• کَفُورًا: بسیار ناسپاس و کفرانکنندهی نعمتهای پروردگار.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیهی شریفه، کسانی را که اموال خود را در راههای باطل و معصیت خرج میکنند، به شدت نکوهش کرده و آنان را «برادران شیاطین» معرفی مینماید. این تعبیر بیانگر آن است که چنین افرادی در پیروی از شیطان، همانند برادرانی هستند که از یک پدر و مادراند؛ زیرا آنان با اختیار خود، از وسوسههای شیطان اطاعت کرده و در مسیر فساد و تباهی گام برمیدارند. همانگونه که شیطان همواره در پی گمراه کردن انسانهاست و هرگز از این کار خسته نمیشود، این افراد نیز با اسراف و تبذیر، اموال و نعمتهای الهی را در راههایی که خداوند ناخشنود است، هدر میدهند و بدین ترتیب، همگام و هممسیر با شیطان میشوند.

سپس خداوند میفرماید که شیطان نسبت به پروردگار خود بسیار ناسپاس و کفرانکننده است. او نعمتهای بیشمار الهی را نادیده گرفت و در برابر فرمان خداوند، تکبر ورزید و به جای شکرگزاری، راه کفر و نافرمانی را در پیش گرفت. کسانی که از شیطان پیروی میکنند و اموال خود را در راههای نادرست مصرف میکنند، نیز همانند او ناسپاس و کفرانکنندهی نعمتهای الهی هستند؛ زیرا نعمت مال و ثروت را که خداوند برای تأمین نیازهای حلال و کمک به دیگران به آنان عطا کرده است، در راههایی که موجب خشم خداوند میشود، به کار میگیرند.

فواید و پیامهای آیه:

1. نشانهی ایمان، حفظ اموال و مصرف صحیح آن است: مؤمن واقعی کسی است که اموال خود را در راههای حلال و مورد رضایت خداوند مصرف میکند و از اسراف و تبذیر پرهیز مینماید، چرا که مال، امانتی الهی در دست انسان است.
2. تبذیر و اسراف، انسان را به جرگهی پیروان شیطان درمیآورد: این آیه هشدار میدهد که هر کس در مصرف اموال خود راه افراط و تبذیر را پیش بگیرد، در حقیقت از شیطان اطاعت کرده و به او نزدیک شده است.
3. ناسپاسی در برابر نعمتهای الهی، سرآغاز سقوط انسان است: همانگونه که کفران نعمت، شیطان را به ورطهی هلاکت و دوری از رحمت خداوند انداخت، انسان نیز با ناسپاسی و استفادهی نادرست از نعمتها، خود را از رحمت الهی محروم میسازد.
4. اسلام، دین اعتدال و میانهروی است: این آیه مسلمانان را به رعایت اعتدال در هزینهها دعوت میکند و نشان میدهد که اسلام نه با ثروتاندوزی افراطی موافق است و نه با ریختوپاش و اسراف، بلکه راه میانه را پیشنهاد میدهد که موجب سعادت دنیا و آخرت انسان میشود.