Аль-Исра сүресі — Аят 26

1. Сөздердің мағынасы:

• وَآتِ — бер, ұсын.
• ذَا الْقُرْبَى — жақын туыс, туыстық байланысы бар адам.
• حَقَّهُ — оның хақысын, яғни туыстық қарым-қатынастан туындайтын міндетті.
• الْمِسْكِينَ — мұқтаж, кедей адам.
• ابْنَ السَّبِيلِ — жолда қалған, жолаушы, яғни үйінен, малынан алыста жүрген адам.
• تُبَذِّرْ تَبْذِيرًا — шамадан тыс жұмсау, малды босқа шашу, орынсыз ысырап ету.

1. Аяттың тәпсірі:

Алла Тағала бұл аятта мүміндерге мал-мүлкін дұрыс жұмсаудың әдебін үйретеді. Ең алдымен жақын туыстарға — ата-анаға, ағайын-туысқа — оларға тиесілі хақыны беруге, яғни олармен туыстық байланысты үзбей, жақсылық жасап, қолдау көрсетуге бұйырады. Бұл — туыстық қарым-қатынасты сақтаудың, оларға деген мейірім мен жауапкершіліктің көрінісі.

Содан кейін мұқтаж жандарға — кедейлерге және жолда қалған жолаушыларға да көмек көрсетуге шақырады. Бұл адамдардың да қоғам алдында хақысы бар, оларға жәрдем беру — иманның және бауырластықтың белгісі.

Аяттың соңында Алла Тағала малды орынсыз, пайдасыз жерге жұмсаудан, яғни ысырапшылдықтан тыйылуға бұйырады. Ысырап дегеніміз — малды күнәға, зиянды іске немесе қажетсіз нәрсеге жұмсау, шамадан тыс әуестену. Исламда мал — Алланың аманаты, оны дұрыс, игілікті жолға жұмсау — әрбір мүміннің міндеті.

1. Аяттан алынатын пайдалар:

• Бұл аят исламның қоғамдық әділеттілікке, туыстық байланысты сақтауға және мұқтаждарға қамқорлық жасауға шақыратынын көрсетеді. Ислам — тек жеке ғибадат емес, сонымен қатар қоғамдық жауапкершілікті талап ететін дін.
• Туыстарға, кедейлерге және жолаушыларға көмектесу — Алланың разылығына жетудің жолы. Бұл амалдар адамды жақсылыққа, жомарттыққа, мейірімділікке баулиды.
• Малды ысырап етуден тыйылу — ақылдылықтың, ұстамдылықтың және Алла берген нығметті бағалаудың белгісі. Бұл аят бізді үнемшілдікке, малды игілікті істерге жұмсауға тәрбиелейді.
• Осы аятты ұстанып өмір сүрген адам қоғамда сыйлы, Алланың алдында сауапты болады. Исламның әлеуметтік әділеттілікке, бауырластыққа және жауапкершілікке негізделгенін көріп, оған деген сүйіспеншілік артады.