Sure İsrâ — Ayet 26

Kelime Anlamları:

• Zil-kurbâ (ذَا الْقُرْبَىٰ): Akraba, yakınlık sahibi kimse.
• Miskîn (الْمِسْكِينَ): Şiddetli ihtiyaç sahibi, fakir.
• İbni’s-sebîl (ابْنَ السَّبِيلِ): Yolda kalmış, memleketinden uzakta muhtaç duruma düşmüş yolcu.
• Tebzîr (تَبْذِيرًا): Malı boş yere, aşırı ve israf ederek harcamak; malı helâk etmek.

Tefsir:

Ey iman eden kullar! Allah Teâlâ, sana yakın olan akrabana hakkını vermeni emrediyor. Bu hak, sıla-i rahimdir; onları ziyaret etmek, hâllerini sormak, ihtiyaçlarında yanlarında olmak ve onlara iyilikte bulunmaktır. Akraba hakkı, Allah katında büyük bir değere sahiptir; zira akrabalık bağını koparmak, rahmetin kesilmesine sebep olur.

Sonra Allah, miskîne yani şiddetli ihtiyaç içinde olan fakire ve ibni’s-sebîle yani yolda kalmış, memleketinden uzakta çaresizlik içinde bulunan yolcuya da hakkını vermeni emrediyor. Bunlar, zekât ve sadaka ile gözetilmesi gereken kimselerdir. Onların gönlünü almak, sıkıntılarını hafifletmek, müminin şiarıdır. Unutma ki malın gerçek sahibi Allah’tır; sen ise bir emanetçisin. Bu emaneti, Allah’ın razı olduğu yerlere harcamak sana düşer.

Bunun hemen ardından Allah, “sakın saçıp savurma” diye uyarıyor. Yani malını israf ederek, faydasız ve günah olan yerlere harcama. Tebzîr; malı helâk etmek, boşa tüketmek ve Allah’ın haram kıldığı işlere sarf etmektir. İsraf, hem kişinin kendine hem de topluma zarar verir; bereketi götürür, kalbi katılaştırır ve kulluk şuurunu zayıflatır.

Ey mümin! Allah’ın sana verdiği nimetleri, O’nun rızasına uygun şekilde kullan. Akrabana, fakire ve yolda kalmışa elini aç; ama israftan kaçın. Dengeli ve bilinçli bir harcama, hem dünyada huzur hem de ahirette kurtuluş vesilesidir. Bu emir, Allah’ın rahmetinin bir tecellisidir; çünkü O, kullarının hem birbirine karşı merhametli olmasını hem de kendi nefislerine zulmetmemesini ister. Bu güzel ahlâkı hayatına hâkim kılan, hem dünyada sevilen hem de ahirette kurtuluşa erenlerden olur.