سوره اسراء — آیه 35

معانی کلمات:

• أَوْفُوا: کامل و تمام ادا کنید.
• الْکَیْل: پیمانه (ظرفی که با آن اجناس مثل گندم و جو اندازهگیری میشود).
• کِلْتُمْ: پیمانه کردید (برای دیگران).
• الْقِسْطَاسِ: ترازو (میزان).
• الْمُسْتَقِیمِ: راست و درست، بدون هیچ کجی و نقصان.
• تَأْوِیلًا: عاقبت و سرانجام (نتیجه نهایی کار).

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه شریفه، بندگان خود را به رعایت عدالت در معاملات و داد و ستد فرمان میدهد. نخست میفرماید: «وَأَوْفُوا الْکَیْلَ إِذَا کِلْتُمْ» یعنی هرگاه برای مردم پیمانه میکنید، پیمانه را کاملاً و بدون کم و کاست پر کنید و حق آنها را تمام و کمال بدهید. سپس میفرماید: «وَزِنُوا بِالْقِسْطَاسِ الْمُسْتَقِیمِ» یعنی هنگام وزن کردن، از ترازوی درست و دقیق استفاده کنید که نه کم نشان دهد و نه زیاد، و عدالت را در آن کاملاً رعایت نمایید. این فرمان الهی شامل تمام معاملات و مبادلات تجاری و حتی تعاملات روزمره مردم با یکدیگر میشود.

سپس خداوند به بیان حکمت و فایده این دستور میپردازد و میفرماید: «ذَلِکَ خَیْرٌ وَأَحْسَنُ تَأْوِیلًا» یعنی این کار (رعایت عدالت در پیمانه و وزن) برای شما در دنیا بهتر است و در آخرت نیز عاقبت نیکوتر و سرانجامی زیباتر دارد. چرا که رعایت انصاف در معاملات، موجب برکت در رزق، اعتماد مردم، و آرامش وجدان میشود و در روز قیامت نیز پاداش نیکوی الهی را به دنبال دارد. در مقابل، کمفروشی و تقلب در وزن و پیمانه، هم در دنیا موجب نفرین مردم و از بین رفتن برکت مال میشود و هم در آخرت عذاب سختی را برای انسان به همراه دارد.

فواید و پیامهای آیه:

• عدالت و انصاف در معاملات، نشانه ایمان و تقوای واقعی است و انسان را به خداوند نزدیک میکند.
• رعایت حقوق دیگران در داد و ستد، موجب برکت در روزی و جلب محبت و اعتماد مردم میشود.
• اسلام دینی کامل است که حتی به جزئیترین مسائل زندگی انسانها مانند نحوه پیمانه کردن و وزن کردن نیز توجه دارد و برای آن دستور روشن داده است.
• کسی که در معاملات خود اهل انصاف باشد، در حقیقت به خداوند و روز قیامت ایمان دارد و از عاقبت کار خود نمیترسد.
• این آیه به ما میآموزد که در تمام امور زندگی، حتی در کوچکترین کارها، باید درستکار و امانتدار باشیم تا جامعه اسلامی بر پایه اعتماد و صداقت بنا شود.