سوره اسراء — آیه 79

### معانی واژگان

• تَهَجَّدْ: شبزندهداری کردن؛ بهویژه برخاستن از خواب برای عبادت در دل شب. این واژه تنها برای نماز و عبادت پس از خواب به کار میرود.
• نَافِلَةً: افزون بر واجبات؛ نماز مستحبی که فزونی و برتری برای انسان به ارمغان میآورد.
• مَقَامًا مَّحْمُودًا: جایگاهی ستوده و پسندیده که در روز قیامت، همگان آن را بستایند.

### تفسیر آیه

ای پیامبر! برخی از ساعات شب را از خواب برخیز و به نماز و تلاوت قرآن بپرداز؛ این تهجّد و شبزندهداری، عبادتی افزون بر نمازهای واجب برای توست که درجات تو را بالا میبرد و سبب فزونی مقام تو میشود. این فرمان، هرچند در آغاز برای امت نیز واجب بود، اما بعدها با نمازهای پنجگانه، وجوب آن از امت برداشته شد و برای تو بهصورت تأکید و فضیلت باقی ماند.

خداوند با تعبیر «عَسَىٰ» که از جانب او وعده حتمی است، به تو اطمینان میدهد که در روز قیامت، تو را به جایگاهی ستوده برانگیزد؛ همان مقام شفاعت کبری که همه انسانها از اولین تا آخرین، آن را میستایند و به آن غبطه میخورند. در آن روز، همه پیامبران از پذیرفتن شفاعت سر باز میزنند و مردم را به سوی تو راهنمایی میکنند تا تو برای نجات آنان از هول و هراس قیامت، شفاعت کنی و خداوند به احترام تو، رحمت خویش را شامل حال بندگان گرداند.

### فواید و پیامهای آیه

1. ارزش شبزندهداری: نماز شب و تهجّد، نشانه عشق و بندگی است و انسان را به درجات والای معنوی میرساند؛ پس مؤمنان باید از این فرصت طلایی برای تقرب به خدا بهره ببرند.
2. شفاعت پیامبر، رحمت الهی: مقام محمود، مژدهای برای امت است که در سختترین لحظات قیامت، پیامبر مهربان ما دستگیر آنان خواهد بود و این، نشانه محبت بیپایان خداوند به بندگان است.
3. وعده قطعی خداوند: هرگاه خداوند وعدهای دهد، حتماً آن را عملی میکند؛ پس مؤمن باید به وعدههای الهی اعتماد کامل داشته باشد و در مسیر بندگی، امیدوار و استوار بماند.
4. نماز شب، وسیله تقرب: این عبادت، نهتنها برای پیامبر، بلکه برای هر مؤمنی که آن را بهجا آورد، موجب رفعت درجه و آرامش دل است و انسان را از گناهان دور میسازد.