سوره کہف — آيت 105

1) لفظن جي معنيٰ:

• أُولَٰئِكَ: اهي ماڻهو.
• كَفَرُوا: انڪار ڪيائون، نه مڃيائون.
• بِآيَاتِ رَبِّهِمْ: پنهنجي پالڻهار جي نشانين ۽ آيتن کي.
• وَلِقَائِهِ: ۽ سندس ملاقات کي (يعني قيامت جي ڏينهن الله سان ملڻ ۽ بعث بعد جي زندگي کي).
• فَحَبِطَتْ: پوءِ اجايا ۽ ضايع ٿي ويا.
• أَعْمَالُهُمْ: سندن عمل ۽ ڪارناما.
• فَلَا نُقِيمُ: پوءِ اسان قائم نه ڪنداسين، يعني ڪا حيثيت ۽ وزن نه ڏينداسين.
• لَهُمْ: انهن لاءِ.
• يَوْمَ الْقِيَامَةِ: قيامت جي ڏينهن.
• وَزْنًا: ڪو وزن، ڪا حيثيت ۽ قدر.

2) تفسير:

اهي ئي ماڻهو آهن جن پنهنجي پالڻهار جي آيتن ۽ نشانين کي مڃڻ کان انڪار ڪيو، ۽ قيامت جي ڏينهن الله سان ملڻ ۽ ٻيهر جيئري ٿي اٿڻ کي به نه مڃيائون. انهن جي انڪار ۽ بي اعتماديءَ سبب سندن سڀ نيڪ عمل ۽ محنت اجايا ٿي ويا، ڇو ته ايمان کان سواءِ ڪو به عمل قبول نه ٿو ٿئي. اهڙي طرح قيامت جي ڏينهن اسان انهن لاءِ ڪا به حيثيت، ڪو به وزن ۽ ڪا به وقعت قائم نه ڪنداسين، يعني انهن جو ڪو به قدر ۽ مان نه هوندو ۽ نه ئي انهن جي ڪنهن عمل جو ڪو ثواب ملندو.

3) فائدا ۽ سبق:

• ايمان ئي عملن جي قبوليت جي بنياد آهي: جيڪڏهن دل ۾ الله ۽ قيامت جو يقين نه هجي ته دنيا ۾ ڪيل سڀ نيڪيون ۽ چڱايون به آخرت ۾ اجايا ٿي وينديون آهن. ان ڪري اسان کي پهريان ايمان ۽ عقيدو درست ڪرڻ گهرجي، پوءِ عمل ڪرڻ گهرجي.
• قيامت تي يقين ضروري آهي: الله سان ملڻ ۽ قيامت جي ڏينهن تي يقين رکڻ ئي انسان کي نيڪ عمل ڪرڻ ۽ برائيءَ کان بچڻ جي ترغيب ڏئي ٿو. جيڪو قيامت کي نه ٿو مڃي، اهو آخرت جي ڪاميابيءَ کان محروم رهي ٿو.
• الله جي آيتن کي مڃڻ ۾ ئي ڪاميابي آهي: قرآن مجيد ۽ الله جون ٻيون نشانيون اسان جي هدايت لاءِ آهن. انهن کي دل سان مڃڻ ۽ مڃي ان تي عمل ڪرڻ ئي دنيا ۽ آخرت جي سعادت جو رستو آهي.
• آخرت ۾ ڪافرن جي بي حيثيتي: قيامت جي ڏينهن ڪافرن ۽ منڪرن جو ڪو به وزن ۽ قدر نه هوندو. اهو اسان لاءِ وڏو سبق آهي ته اسان دنيا جي عارضي شين ۽ حيثيتن تي نه ٿا مغرور ٿيون، بلڪه آخرت جي ابدي عزت ۽ حيثيت لاءِ ڪوشش ڪيون.
• اسلام ۽ قرآن جي عظمت: هي آيت اسان کي ٻڌائي ٿي ته قرآن ۽ اسلام جو رستو ئي سچو ۽ ڪاميابيءَ وارو رستو آهي. جيڪو ان رستي تي هلندو، ان جو عمل ضايع نه ٿيندو ۽ ان کي آخرت ۾ وڏو اجر ۽ عزت ملندي.