Аль-Кахф сүресі — Аят 39

1. Сөздердің мағынасы:

• وَلَوْلَا — "һәлла" (яғни, "неге... еді", "неге айтпадың" деген мағынада өкініш пен насихат білдіреді).
• جَنَّتَكَ — "бақшаң" (жүзімдік, бақ, яғни адамның өз бағы).
• مَا شَاءَ اللَّهُ — "Аллаһ қалағаны" (Аллаһтың қалауымен болды деген мағынада).
• لَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ — "Аллаһтан басқа күш-қуат жоқ" (барлық күш-қуат Аллаһтың құдіретімен).
• أَقَلَّ — "азырақ, кемірек".
• وَلَدًا — "бала-шаға, ұрпақ".

1. Аяттың тәпсірі:

Бұл аятта Аллаһ Тағала бақ иесі болған кісіге қарата айтылған насихатты баяндайды. Ол кісі бағына мақтанып, тәкаппарлық танытып, бақшасының сұлулығына тәнті болған кезде, оған иманды көршісі былай деп үгіт айтты: "Бақшаңа кірген кезде: «Бұл Аллаһтың қалауымен болды, Аллаһтан басқа ешбір күш-қуат жоқ» деп айтпадың ба?" Яғни, адам бақшасының көркіне қуанып, риза болғанда, оны Аллаһтың берген нығметі деп біліп, Оған шүкіршілік етуі, барлық игіліктің Аллаһтың қалауымен және Оның құдіретімен ғана мүмкін болатынын мойындауы тиіс еді. "Аллаһ қалағаны болды, Аллаһтан басқа күш-қуат жоқ" деген сөз — адамның өз әлсіздігін мойындап, барлық күш-қуаттың, байлықтың, нығметтің тек Аллаһтың құдіретімен екенін білдіретін иман мен шүкіршіліктің көрінісі.

Содан кейін иманды кісі өзінің кедейлігін, бала-шағасының аздығын мойындай отырып, бақ иесіне былай деді: "Егер сен мені малым мен бала-шағам жағынан өзіңнен кем деп көрсең, онда Раббым маған сенің бақшаңнан да жақсысын беруі мүмкін, ал сенің бақшаңа аспаннан апат түсіріп, ол тақыр жерге айналуы мүмкін, немесе оның суы жер астына сіңіп кетіп, оны қайта шығаруға шамаң жетпей қалуы мүмкін". Бұл сөздерде Аллаһтың құдіретіне деген сенім, Оның әділдігіне деген сенім, сондай-ақ тәкаппарлық пен менмендіктің ақыры қорлыққа ұшырататыны туралы ескерту бар.

1. Аяттан алынатын пайдалар:

• Шүкіршілік пен Аллаһты еске алу — адам қандай нығметке қол жеткізсе де, оны Аллаһтың берген сыйы деп біліп, "Мә шә Аллаһ, лә қууәтә иллә биллаһ" деп айтуы керек. Бұл — иманның көрінісі әрі нығметтің сақталуының себебі.
• Тәкаппарлықтан сақтану — байлық пен бала-шағаның көптігі адамды менмендікке, өзгелерді кемсітуге итермелемеуі тиіс. Барлық нығмет Аллаһтың қалауымен беріледі және Ол қаласа, қайтарып алуы мүмкін.
• Аллаһтың құдіретіне сену — адам өз күшіне сеніп, Аллаһты ұмытпауы керек. Шынайы күш-қуат тек Аллаһта. Бұл сенім адамды әрдайым Оған тәуекел етуге, Одан көмек сұрауға бағыттайды.
• Кедейлік пен байлық — сынақ — адам байлығымен де, кедейлігімен де сыналады. Иманды адам кедейлікте сабыр етіп, байлықта шүкір етеді. Екеуі де Аллаһтың сынағы екенін түсінеді.
• Ақыретті ұмытпау — дүниелік бақ-дәулет уақытша. Ол бір күні жоғалып кетуі мүмкін. Ал мәңгілік бақыт — Аллаһқа иман етіп, Оған шүкіршілік еткен жандар үшін ақыретте дайындалған.

Осылайша, бұл аят адамды Аллаһты еске алуға, шүкіршілік етуге, тәкаппарлықтан сақтануға және барлық нығметтің Аллаһтың қалауымен екенін мойындауға шақырады. Бұл — иманды жанның әрдайым есте ұстайтын ұлы қағидасы.