سوره کہف — آيت 39

1) ڪلمات جي معنيٰ:

• لَوْلَا: هَلَا، يعني ”ڇو نه“ (ترغيب ۽ نصيحت لاءِ).
• جَنَّتَكَ: تنهنجي باغ (باغيچي) کي.
• مَا شَاءَ اللَّهُ: جيڪو الله گهريو (اهو ئي ٿيو).
• لَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ: ڪا به طاقت ۽ قوت الله کان سواءِ ناهي.
• أَقَلَّ مِنكَ مَالًا وَوَلَدًا: تو کان مال ۽ اولاد ۾ گهٽ.

2) آيت جي تفسير:

هي آيت انهي شخص جي قصي جو حصو آهي، جيڪو پنهنجي باغ تي گهمندي ۽ ان جي سونهن تي فخر ڪندي، پنهنجي دوست (مومن) سان وڏائي ۽ تڪبر ڪرڻ لڳو ۽ آخرت کي به مڃڻ کان انڪار ڪيائين. ان جي مومن دوست کيس نصيحت ڪندي چيو ته:

”جڏهن تون پنهنجي باغ ۾ داخل ٿيئين ها، ته ڇو نه تون اهو چوين ها: ’ما شاء الله، لا قوة إلا بالله‘، يعني هي باغ ۽ ان جون نعمتون الله جي مشيت ۽ سندس فضل سان مليل آهن، ۽ مون ۾ ڪا به طاقت ۽ قوت ناهي، سڀ طاقت ۽ قوت صرف الله جي ئي آهي. اهڙو چوڻ سان تون الله جو شڪر ادا ڪرين ها ۽ تڪبر ۽ وڏائي کان بچي وڃين ها.“

پوءِ مومن شخص کيس چيو ته: ”جيڪڏهن تون مون کي پنهنجي مال ۽ اولاد جي لحاظ کان گهٽ ۽ غريب سمجهين ٿو، ته به مون کي ان جو ڪو به ڏک ناهي، ڇاڪاڻ ته مان الله تي ڀروسو رکان ٿو. ممڪن آهي ته منهنجو رب مون کي تنهنجي باغ کان به بهتر شيءِ عطا ڪري، ۽ تنهنجي تڪبر ۽ انڪار جي ڪري تنهنجي باغ تي آسمان کان ڪو عذاب موڪلي، جيڪو ان کي اهڙو ويران ۽ بي آباد ڪري ڇڏي جو ان ۾ ڪجهه به نه اُڀري، يا ان جو پاڻي زمين ۾ اهڙو لهي وڃي جو تون ان کي ٻيهر ڪڍي نه سگهين.“

هن آيت ۾ الله تعاليٰ انسان کي سيکارين ٿو ته نعمتن تي فخر ۽ تڪبر نه ڪرڻ گهرجي، پر انهن کي الله جي طرفان سمجهي سندس شڪر ادا ڪرڻ گهرجي. ”ما شاء الله، لا قوة إلا بالله“ چوڻ سان دل ۾ عاجزي ۽ الله جي قدرت جو اعتراف پيدا ٿئي ٿو.

3) آيت مان حاصل ٿيندڙ فائدا:

• شڪر ۽ عاجزي جي تعليم: هر نعمت تي ”ما شاء الله، لا قوة إلا بالله“ چوڻ گهرجي، ته جيئن دل ۾ تڪبر نه اچي ۽ الله جو شڪر ادا ٿئي.
• تڪبر کان بچاءُ: مال، اولاد ۽ دنياوي شين تي فخر ڪرڻ انسان کي آخرت کان غافل ڪري ٿو، ان ڪري ان کان بچڻ گهرجي.
• الله جي قدرت تي ڀروسو: سڀ طاقت ۽ قوت صرف الله جي ئي آهي، انسان پنهنجي ڪوشش سان ئي ڪجهه به حاصل نٿو ڪري، سڀ ڪجهه الله جي مشيت سان ٿئي ٿو.
• دعا ۽ اميد جي ترغيب: جيڪڏهن ڪو دنيا ۾ غريب يا گهٽ مال وارو آهي، ته کيس مايوس نه ٿيڻ گهرجي، ڇاڪاڻ ته الله وٽ ان لاءِ بهتر بدلو آهي.
• آخرت جي ياد ڏياريندڙ: دنياوي نعمتون عارضي آهن، انهن تي تڪبر ڪرڻ بدران آخرت لاءِ نيڪ عمل ڪرڻ گهرجي.
• اسلام جي خوبصورتي: اسلام انسان کي عاجزي، شڪر ۽ الله تي ڀروسو سيکاريندو آهي، جيڪو دل کي سڪون ۽ اطمينان عطا ڪري ٿو.