سوره کهف — آیه 68

معانی کلمات:

• تَصْبِرُ: صبر کردن، شکیبایی ورزیدن.
• تُحِطْ: احاطه داشتن، فرا گرفتن.
• خُبْرًا: آگاهی، شناخت و علم دقیق.

تفسیر آیه:

خضر (علیه السلام) در ادامه گفتگوی خود با موسی (علیه السلام) به او می‌فرماید: چگونه می‌توانی بر کاری که به حقیقت و باطن آن آگاهی نداری و دانش و شناخت تو به آن احاطه پیدا نکرده است، شکیبایی کنی؟ تو ای موسی، اعمال مرا با معیار دانش و آگاهی خودت می‌سنجی، در حالی که این اعمال بر اساس علم و حکمتی است که خداوند به من آموخته و تو از آن بی‌خبری. بنابراین، صبر تو بر چیزی که از اسرار آن آگاه نیستی، بسیار دشوار و غیرممکن است؛ زیرا انسان تنها بر چیزی می‌تواند صبر کند که فلسفه و حکمت آن را درک کند یا دست‌کم به آن ایمان داشته باشد، و تو هنوز به این مرحله نرسیده‌ای.

فواید و پیام‌های آیه:

1. تواضع در برابر علم الهی: این آیه به ما می‌آموزد که دانش انسان محدود است و همواره باید در برابر حکمت و علم بی‌پایان خداوند فروتن باشیم و نگوییم «من می‌دانم» بلکه بگوییم «خداوند داناتر است».
2. صبر بر ناملایمات: صبر واقعی زمانی حاصل می‌شود که انسان به تدبیر الهی ایمان داشته باشد و بداند که هر آنچه رخ می‌دهد، خیر و حکمتی در آن نهفته است، حتی اگر ما آن را درک نکنیم.
3. اهمیت علم و آگاهی: این آیه نشان می‌دهد که صبر بدون شناخت و بصیرت دشوار است؛ بنابراین مؤمن باید همواره در پی افزایش علم و معرفت خود باشد تا بتواند بر سختی‌ها و امور ناشناخته شکیبایی ورزد.
4. رازهای پنهان در امور: بسیاری از حوادث زندگی ما دارای حکمت‌هایی است که در ظاهر نمی‌بینیم؛ این آیه به ما می‌آموزد که به قضای الهی اعتماد کنیم و بدانیم که خداوند خیرخواه بندگانش است، حتی وقتی که مصلحت را در چیزی قرار می‌دهد که ما آن را ناخوشایند می‌پنداریم.