سوره کهف — آیه 96

معانی کلمات:

• زُبَرَ: تکههای بزرگ و قطعات آهن.
• صَدَفَین: دو طرف و دو کناره کوهها که روبروی هم قرار دارند.
• اُنفُخوا: دمیدن در آتش برای شعلهور شدن آن.
• قِطر: مس مذاب.

تفسیر آیه:

ذوالقرنین پس از آنکه به یاری خداوند توانست راهی برای بستن این شکاف بیابد، به یاران خود فرمود: «قطعات بزرگ آهن را برای من بیاورید.» آنان آهنها را آوردند و او با آنها دیواری محکم بین دو کوه ساخت و آن را انباشت تا جایی که فاصله بین دو کوه را کاملاً پر کرد و به بلندای دو طرف کوهها رساند. سپس به کارگران خود دستور داد: «در آتش بدمید تا کاملاً شعلهور شود.» آنها نیز چنین کردند تا آنکه آهنها بر اثر حرارت زیاد سرخ و همچون آتش شدند. آنگاه فرمود: «مس مذاب برای من بیاورید تا آن را بر روی این آهنهای داغ بریزم.» مس مذاب را آوردند و او آن را بر روی دیوار ریخت و بدین ترتیب، آهن و مس در هم آمیختند و دیواری بسیار سخت و استوار پدید آمد که هیچکس توان نفوذ در آن را نداشت.

فواید و پیامهای آیه:

1. اهمیت تلاش و بهرهگیری از امکانات: این آیه نشان میدهد که انسان مؤمن باید برای رسیدن به اهداف بزرگ، از تمام تواناییها و امکانات مادی که خداوند در اختیار او قرار داده است، به بهترین شکل استفاده کند. ذوالقرنین با استفاده از آهن و مس، سدی محکم در برابر یأجوج و مأجوج ساخت.
2. تأکید بر تدبیر و برنامهریزی: ذوالقرنین با دقت و برنامهریزی، مراحل ساخت سد را به ترتیب انجام داد؛ ابتدا آهنها را چید، سپس آتش را برافروخت و در نهایت مس مذاب را روی آن ریخت. این روش، نشاندهنده اهمیت نظم و تدبیر در کارهاست.
3. قدرت ایمان و اتحاد: این داستان بیانگر آن است که وقتی انسانها با ایمان به خدا و اتحاد با یکدیگر، از تواناییهای خود استفاده کنند، میتوانند کارهای بزرگی انجام دهند که به سود بشریت باشد و در برابر خطرات طبیعی و اجتماعی، امنیت ایجاد کنند.
4. نشانهای از قدرت خداوند: هرچند ذوالقرنین با تلاش خود سدی ساخت، اما این موفقیت به اذن و یاری خداوند بود. این آیه یادآور میشود که همه قدرتها از آنِ خداست و انسان باید در عین تلاش، به خدا توکل کند و او را شکرگزار باشد.