Maryam surasi — Oyat 37

Kalimalarning ma'nolari:

• الأَحْزَابُ: Guruhlar, toifalar, firqalar.
• مِن بَيْنِهِمْ: Ularning o'rtasidan, ya'ni ayrimlari orasidan.
• مَّشْهَدِ: Guvoh bo'lish, hozir bo'lish joyi — bu yerda qiyomat kunidagi dahshatli manzara nazarda tutilgan.
• يَوْمٍ عَظِيمٍ: Ulug' kun — qiyomat kuni.

Tafsir:

Alloh taolo Iso alayhissalom haqida turli xil e'tiqodlar kelib chiqqanini, shu sababli odamlar guruhlarga bo'linib ketganini xabar qilmoqda. Iso alayhissalomning ishi haqida ixtilof qilganlar o'zaro bo'linib, turli firqalarga ajralishdi. Ulardan ba'zilari unga iymon keltirib, uni Allohning bandasi va rasuli deb bildi. Boshqalar esa unga kufr keltirdi — yahudiylar uni sehrgar deb atashdi va unga tuhmat qilishdi. Yana boshqa toifalar esa haddan oshib ketishdi: nasroniylarning ayrimlari uni Allohning o'zi deb da'vo qilishdi, boshqalari esa "U Allohning o'g'li" deyishdi, yana boshqalari "U uchlikning uchinchisi" degan e'tiqodni tutishdi. Alloh taolo ularning barcha so'zlaridan pok va mutaaliydir.

Keyin Alloh taolo o'sha kofirlarga og'ir azob va halokat bo'lishini e'lon qilib: "Ularga ulug' kun — qiyomat kunidagi dahshatli manzarani ko'rishdan voy bo'lsin!" deydi. Chunki o'sha kuni ular o'zlarining yolg'on e'tiqodlari va kufrlari uchun qattiq jazolanishadi.

Foydalar:

1. Iso alayhissalom haqidagi ixtilof va bo'linishlar odamlarni to'g'ri yo'ldan adashtirganini ko'rsatadi. Bu esa musulmonlarga Qur'on va Sunnatga qat'iy amal qilish, payg'ambarlar haqida faqat Alloh xabar bergan narsalarni aytish lozimligini o'rgatadi.
2. Dinda haddan oshish (g'uluv) — har qanday payg'ambar yoki avliyoni ilohiy darajaga ko'tarish — katta xato ekanini anglatadi. Islom esa barcha payg'ambarlarni Allohning bandalari va rasullari deb e'zozlaydi, ularga ibodat qilishni qat'iyan man qiladi.
3. Qiyomat kuni haqidagi ogohlantirish insonni o'z e'tiqodi va amallarini tekshirishga, to'g'ri yo'ldan borishga undaydi. Bu kunda har bir inson o'z qilgan ishlari uchun javob beradi.
4. Ushbu oyat musulmonlarga birlik va ittifoqni, ixtilof va bo'linishlardan qochishni o'rgatadi. Chunki ixtilof avvalgi ummatlarni halokatga olib kelgan edi.