سوره مریم — آیه 5

## معانی واژگان

• الْمَوَالِيَ: خویشاوندان و بستگان (عَصَبه) که پس از انسان، ارث می‌برند و سرپرستی امور او را بر عهده می‌گیرند.
• مِن وَرَائِي: پس از من، بعد از مرگم.
• عَاقِرًا: نازا، زنی که فرزند نمی‌آورد.
• فَهَبْ لِي: پس ببخش به من، عطا کن به من.
• مِن لَّدُنكَ: از نزد خودت، از جانب خودت.
• وَلِيًّا: فرزندی که سرپرست امور شود و جانشین گردد.

## تفسیر آیه

حضرت زکریا (علیه‌السلام) در این آیه به درگاه پروردگار عرضه می‌دارد: من از خویشاوندان و بستگانم پس از مرگ خود می‌ترسم؛ زیرا آنان به سبب دلبستگی به دنیا و غفلت از امور دین، شایستگی جانشینی من در امر هدایت و دعوت مردم را ندارند و بیم آن دارم که دین تو را تباه سازند و احکام تو را تغییر دهند. این نگرانی از آن رو بود که او در بنی‌اسرائیل شاهد بود که چگونه دین خدا را تحریف می‌کردند و پیامبران را می‌کشتند.

از سوی دیگر، همسرش نازا بود و فرزندی نداشت که وارث او در امر رسالت و هدایت امت باشد. از این رو، با تضرع و امید، از پروردگار خود درخواست کرد که از جانب خودش فرزندی پاک و شایسته به او عطا فرماید؛ فرزندی که سرپرستی امور دین را پس از او بر عهده گیرد و یاور او در راه دعوت به سوی خدا باشد.

## فواید و پیام‌های آیه

1. اهمیت دغدغه‌ی آینده‌ی دین: انسان مؤمن باید نسبت به آینده‌ی دین و هدایت نسل‌های بعدی احساس مسئولیت کند و برای آن برنامه و دعا داشته باشد.
2. توجه به شایستگی در جانشینی: در انتخاب جانشین و واگذاری مسئولیت‌ها، باید شایستگی و تقوا ملاک باشد، نه صرفاً خویشاوندی و نسبت.
3. امید به قدرت بی‌پایان خداوند: حتی وقتی اسباب طبیعی (مانند نازا بودن همسر) فراهم نیست، نباید از رحمت و قدرت خداوند ناامید شد؛ او می‌تواند از راهی که انتظارش را نداریم، لطف خود را شامل حال ما گرداند.
4. دعا، ابزار مؤمن: حضرت زکریا (علیه‌السلام) با وجود مقام نبوت، برای برآورده شدن حاجت خود به درگاه خداوند دعا کرد و این درس بزرگی است که دعا و نیایش، کلید گشایش مشکلات در هر شرایطی است.
5. طلب فرزند صالح: پدران و مادران باید برای فرزندان خود دعا کنند و از خداوند فرزندانی صالح و شایسته بخواهند که نه‌تنها مایه‌ی آرامش آنان باشند، بلکه برای دین و جامعه نیز مفید و مؤثر واقع شوند.