સૂરા અલ-બકરા — આયત 245

શબ્દોની સમજૂતી:

• يُقْرِضُ اللَّهَ: અલ્લાહને ઉધાર આપવો — એટલે કે અલ્લાહના રસ્તામાં ધન ખર્ચ કરવું. અહીં "ઉધાર" શબ્દ રૂપક રીતે વપરાયો છે, જેનો અર્થ છે કે અલ્લાહના માર્ગમાં ખર્ચ કરવો, જેનો બદલો અલ્લાહ પોતે આપશે.
• قَرْضًا حَسَنًا: સારું ઉધાર — એટલે કે હલાલ (જાયઝ) ધનમાંથી, પવિત્ર નિય્યત સાથે, કોઈ દેખાડો કે ઉપકાર જતાવ્યા વિના ખર્ચ કરવું.
• فَيُضَاعِفَهُ: પછી તેને ઘણો ગણો કરી આપે.
• أَضْعَافًا كَثِيرَةً: ઘણા બધા ગણા — એટલે કે અસંખ્ય ગણો, જેની ગણતરી માત્ર અલ્લાહ જ જાણે છે.
• يَقْبِضُ: તે સંકોચે છે — એટલે કે રોજી અને અન્ય વસ્તુઓમાં તંગી આપે છે.
• يَبْسُطُ: તે પ્રસારે છે — એટલે કે રોજી અને અન્ય વસ્તુઓમાં વિશાળતા આપે છે.
• تُرْجَعُونَ: તમે પાછા ફેરવાશો — એટલે કે મૃત્યુ પછી અલ્લાહ પાસે જ પાછા જવાનું છે.

આયતની તફસીર:

અલ્લાહ તઆલા પોતાના બંધાઓને ઉત્સાહ આપતાં પૂછે છે: એવો કોણ છે જે અલ્લાહના માર્ગમાં પોતાનું ધન સારી રીતે ખર્ચ કરે — હલાલ કમાણીમાંથી, શુદ્ધ નિય્યત સાથે, દિલની ખુશી સાથે, કોઈ બદલાની અપેક્ષા વિના ફક્ત અલ્લાહની ખુશી માટે? જો કોઈ એવું કરે, તો અલ્લાહ તેને બદલામાં ઘણા બધા ગણા — અસંખ્ય ગણા — ઈનામ આપશે. એક સારા કામનો બદલો સાતસો ગણાથી લઈને અસંખ્ય ગણો સુધી આપશે, જેની ગણતરી માત્ર અલ્લાહ જાણે છે.

પછી અલ્લાહ તઆલા ફરમાવે છે કે તે જ રોજીને સંકોચે છે અને પ્રસારે છે. તે પોતાની હિકમત (ડહાપણ) અને ઈન્સાફથી જેને ઈચ્છે તેને રોજી, સ્વાસ્થ્ય અને અન્ય નેઅમતોમાં તંગી આપે છે, અને જેને ઈચ્છે તેને વિશાળતા આપે છે. આ બધું તેની ગહન ડહાપણ અને ન્યાય પ્રમાણે છે. તેથી લોકોએ અલ્લાહના માર્ગમાં ખર્ચ કરવામાં ડરવું ન જોઈએ, કારણ કે રોજી આપનાર તો અલ્લાહ જ છે. તે જ સંકોચે છે અને પ્રસારે છે.

અંતે અલ્લાહ તઆલા ચેતવણી આપે છે કે મૃત્યુ પછી તમે બધા ફક્ત તેની જ પાસે પાછા ફેરવાશો. ત્યારે તે તમને તમારા દરેક કાર્યનો બદલો આપશે — સારા કાર્યનો સારો બદલો અને ખરાબ કાર્યનો ખરાબ બદલો. તેથી જે વ્યક્તિ અલ્લાહના માર્ગમાં ખર્ચ કરે છે, તેને તેનું વળતર ચોક્કસ મળશે, અને જે કંજૂસી કરે છે તે પોતે જ નુકસાનમાં રહેશે.

આયતમાંથી મળતા ફાયદા અને શીખ:

1. અલ્લાહના માર્ગમાં ખર્ચ કરવું એ ઉધાર આપવા જેવું છે — જેનો બદલો અલ્લાહ પોતે ઘણા ગણો આપે છે. આ એક એવો સોદો છે જેમાં ક