Bəqərə surəsi — Ayə 279

Kəlmələrin mənaları:

• Fə'zənü – bilin və yəqin edin.
• Harb – müharibə, döyüş.
• Rüusi əmvaliküm – mallarınızın əsas məbləği, borc olaraq verdiyiniz ilkin kapital.
• La təzlimun – (siz) haqsızlıq etmirsiniz, yəni artıq faiz tələb etmirsiniz.
• La tuzləmun – (sizə) haqsızlıq edilmir, yəni əsas məbləğiniz azaldılmır.

Təfsir:

Ey iman gətirənlər! Əgər Allahın və Rəsulunun qadağan etdiyi sələmçiliyi (ribanı) tərk etməsəniz və bu haram əməldən əl çəkməsəniz, bilin və yəqin edin ki, siz Allahın və Onun Rəsulunun müharibəsi ilə üz-üzəsiniz. Bu, nə qədər böyük bir təhlükədir! İnsanın bütün gücü, var-dövləti və qüvvəsi bir tərəfə, Allahın və Onun Peyğəmbərinin qəzəbi isə digər tərəfə qoyulsa, heç bir ağıllı insan bu müharibəni seçməz. Bu ayə, sələmçiliyin nə qədər ağır günah olduğunu və Allah yanında nə qədər böyük bir cinayət sayıldığını açıq şəkildə göstərir.

Lakin Allah-Təala Öz mərhəməti ilə dərhal tövbə qapısını da açıq qoyur. Buyurur ki, əgər siz bu haram əməldən tövbə edib, sələmçiliyi tərk etsəniz, o zaman sizə yalnız borc olaraq verdiyiniz əsas məbləğ (rə'sül-mal) qaytarılacaqdır. Yəni siz borc verdiyiniz şəxsdən yalnız verdiyiniz miqdarı alacaqsınız, artıq heç bir faiz tələb etməyəcəksiniz. Bu, həm sizin üçün ədalətli bir hüquqdur, həm də borclu olan şəxs üçün rahatlıqdır.

Ayənin sonunda Allah-Təala iki mühüm prinsipi vurğulayır: "لاَ تَظْلِمُونَ وَلاَ تُظْلَمُونَ" – "Nə siz zülm edirsiniz, nə də sizə zülm olunur." Bu, İslam iqtisadiyyatının ən gözəl ədalət prinsiplərindən biridir. Siz artıq faiz tələb etməklə borcluya zülm etmirsiniz, borclu da sizin əsas məbləğinizi azaltmaqla sizə zülm etmir. Hər kəs haqqını alır, heç kimə haqsızlıq edilmir.

Bu ayədən öyrənirik ki, İslam dini insanların malını qorumaq, iqtisadi ədaləti təmin etmək və cəmiyyətdə qarşılıqlı hörmət və etimadı gücləndirmək üçün gəlmişdir. Sələmçilik isə insanlar arasında kin-küdurət yaradan, kasıbları daha da yoxsullaşdıran və zənginləri daha da həris edən bir bəladır. Buna görə də Allah-Təala bu çirkin əməli qadağan etmiş və ondan çəkinənləri böyük mükafatlarla müjdələmişdir.

Ey möminlər! Gəlin bu ayədən ibrət götürək, haramdan uzaq duralım, halal qazanc yollarına yönələk. Unutmayaq ki, Allahın və Rəsulunun müharibəsi ilə üz-üzə gəlmək heç bir dünya malına dəyməz. Tövbə qapısı hər zaman açıqdır – kim tövbə edib doğru yola qayıtsa, Allah onu bağışlayar və ona dünyada da, axirətdə də gözəl ruzi bəxş edər.