سوره بقره — آیه 68

معانی کلمات:

• فارض: گاوی که سنش بالا رفته و پیر شده باشد.
• بکر: گاو جوان و نابالغی که هنوز زایمان نکرده است.
• عوان: گاوی میانه‌سال که یک یا دو بار زایمان کرده باشد.

تفسیر آیه:

قوم بنی‌اسرائیل پس از آنکه خداوند به آنان فرمان داد گاوی را ذبح کنند، به جای اطاعت بی‌چون و چرا، باز هم بهانه‌جویی کردند و به موسی علیه‌السلام گفتند: از پروردگارت بخواه که برای ما روشن کند این گاو چه ویژگی‌هایی دارد. موسی علیه‌السلام در پاسخ فرمود: خداوند می‌فرماید آن گاو نه چنان پیر و سالخورده است که از کار افتاده باشد و نه چنان جوان و نابالغ که هنوز زایمان نکرده باشد، بلکه گاوی است میانه‌سال که در حد وسط میان این دو قرار دارد. پس آنچه را به شما فرمان داده شده است انجام دهید و از این بهانه‌جویی‌ها دست بردارید.

فواید و پیام‌های آیه:

• اطاعت از فرمان خداوند باید با سرعت و بدون چون و چرا صورت گیرد؛ چرا که بهانه‌جویی و سخت‌گیری در دین، کار را بر انسان دشوار می‌کند.
• خداوند در بیان احکام خود، راه میانه و اعتدال را نشان داده است؛ همان‌گونه که گاو مطلوب، نه پیر و نه جوان، بلکه میانه‌سال بود، مسلمان نیز باید در همه امور، میانه‌روی و اعتدال را پیشه کند.
• این آیه نشان می‌دهد که خداوند به بندگان خود سخت نمی‌گیرد و آنچه را که برای آنان آسان و مناسب است، فرمان می‌دهد، و این رحمت و لطف الهی را می‌رساند.
• پرسش‌های بی‌مورد و وسواس‌گونه در دین، نه تنها سودی ندارد، بلکه می‌تواند موجب سخت‌تر شدن تکلیف شود؛ پس بهتر است بنده در برابر اوامر الهی تسلیم باشد.