سوره بقره — آیه 75

معانی کلمات:

• أَفَتَطْمَعُونَ: آیا امید و انتظار دارید؟
• فَرِيقٌ: گروهی، دستهای.
• يَسْمَعُونَ كَلَامَ اللهِ: میشنوند سخن خدا (تورات).
• يُحَرِّفُونَهُ: آن را تغییر میدهند و تحریف میکنند.
• مِن بَعْدِ مَا عَقَلُوهُ: پس از آنکه آن را فهمیدند و به حقیقتش پی بردند.
• وَهُمْ يَعْلَمُونَ: در حالی که میدانند (و آگاهانه این کار را میکنند).

تفسیر آیه:

ای مؤمنان! آیا شما (با دیدن این همه لجاجت و دشمنی یهود) طمع دارید که آنان به دین شما ایمان بیاورند و سخنانتان را تصدیق کنند؟ در حالی که گروهی از علمای آنان (در گذشته) کلام خدا (تورات) را میشنیدند و آن را بهدرستی درک میکردند، اما پس از فهمیدن، آگاهانه و عمداً آن را تحریف میکردند؛ هم الفاظ آن را تغییر میدادند و هم معانیاش را وارونه میساختند، در حالی که میدانستند این کارشان چه گناه بزرگی است و بر خلاف حقیقت است.

آنها کسانی بودند که تورات را میخواندند و صفات پیامبر اسلام (صلیاللهعلیهوسلم) را در آن میدیدند، اما بهجای پیروی از آن، نشانهها را دگرگون کردند و حق را پنهان نمودند. حال با این پیشینهی پر از خیانت و تحریف، چگونه انتظار دارید که این قوم به شما ایمان بیاورند؟ آنان که با علم و آگاهی، سخن خدا را تحریف کردند، چگونه به دعوت شما پاسخ مثبت خواهند داد؟

فواید و پیامهای آیه:

1. آگاهی از تاریخ پیشینیان: این آیه به ما میآموزد که باید از رفتار و کردار امتهای گذشته عبرت بگیریم و فریب ظاهر افراد را نخوریم؛ چرا که برخی با وجود علم و دانش، حقیقت را تحریف میکنند.
2. اهمیت امانتداری در علم: کسانی که به علم و دانش دست مییابند، مسئولیت سنگینی دارند. نباید علم را در راه باطل به کار گیرند و یا حقایق را وارونه جلوه دهند؛ چرا که خداوند از اینگونه خیانتها آگاه است.
3. امید و تلاش در دعوت: با اینکه این آیه ناامیدی از ایمان آوردن یهود را میرساند، اما به مسلمانان نمیگوید دعوت را رها کنید؛ بلکه میآموزد که در مسیر دعوت، نباید به نتیجه دل ببندیم، بلکه وظیفه ما رساندن پیام است و هدایت تنها به دست خداست.
4. پرهیز از تحریف دین: این آیه هشداری جدی به همه مسلمانان است که مواظب باشند دین خدا را تحریف نکنند؛ نه در لفظ و نه در معنا، و نه به نفع خود و نه به خاطر دنیا، حقایق قرآن و سنت را تغییر ندهند.
5. صداقت و راستی: از این آیه میآموزیم که مؤمن باید همواره صادق باشد و از هرگونه نیرنگ و دگرگونی در سخن خدا پرهیز کند، و این از نشانههای ایمان راستین است که انسان حتی اگر به ضررش باشد، حقیقت را بگوید و آن را پنهان نسازد.