بقرہ سۈرىسى — ئايەت 93

1) ئايەتتىكى ئاچقۇچلۇق سۆزلەرنىڭ مەنىسى:

• مِيثَاقَكُمْ: سىلەردىن ئالغان ئەھدە ۋە پەيمان.
• الطُّورَ: تۇر تېغى، يەنى مۇسا ئەلەيھىسسالامغا ۋەھىي كەلگەن مۇبارەك تاغ.
• بِقُوَّةٍ: كۈچ-جىددەت بىلەن، يەنى جىددىي ۋە ئىرادە بىلەن ئەمەل قىلىش.
• وَاسْمَعُوا: ئاڭلاڭلار ۋە ئىتائەت قىلىڭلار.
• وَأُشْرِبُوا: (قەلبلىرىگە) سىڭدۈرۈلدى، ئارىلاشتۇرۇلدى، مەجازەن: قەلبلىرىگە ئورنىشىپ كەتتى.
• الْعِجْلَ: موزاي (بۇزاق)، يەنى بەنى ئىسرائىل ياساپ چوقۇنغان ئالتۇن بۇزاق.
• بِئْسَمَا: نېمىدېگەن يامان! (مەسئۇلۇش ۋە ئەيىبلەش ئۈچۈن ئىشلىتىلىدۇ).

2) ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ئى بەنى ئىسرائىل! ئەسلىگە ئېلىڭلاركى، ئۆتكەن ۋاقىتتا بىز سىلەردىن مۇستەھكەم بىر ئەھدە ئالغان ئېدۇق — مۇسا ئەلەيھىسسالام ئېلىپ كەلگەن تەۋراتقا ئەمەل قىلىشقا ۋە ئۇنىڭغا بويسۇنۇشقا ۋەدە بەرگەن ئېدىڭلار. ئاندىن سىلەر بۇ ئەھدىنى بۇزغان ۋاقتىڭلاردا، بىز تۇر تېغىنى بېشىڭلارنىڭ ئۈستىگە كۆتۈرۈپ قويدۇق ۋە: «بىز سىلەرگە بەرگەن كىتابنى كۈچ-جىددەت بىلەن تۇتۇڭلار، ئاڭلاڭلار ۋە ئىتائەت قىلىڭلار، بولمىسا تاغنى بېشىڭلارغا ئۆرۈپ تاشلايمىز» دېدۇق. لېكىن سىلەر تىلىڭلار بىلەن «ئاڭلىدۇق» دېدىڭلار، ئەمەلىيەتتە قەلبىڭىز ۋە ھەرىكىتىڭلار بىلەن ئاسىيلىق قىلدىڭلار. كۇفرىڭلار ۋە ئىنكارىڭلار سەۋەبىدىن موزايغا بولغان مۇھەببەت قەلبىڭىزگە شۇنچە چوڭقۇر سىڭىپ كەتتىكى، ئۇ گويا قېنىڭلارغا ئارىلىشىپ كەتكەندەك بولدى.

ئى پەيغەمبەر! ئۇلارغا ئېيتىڭ: «ئەگەر سىلەر ھەقىقەتەن ئىمان ئېيتقان بولساڭلار، ئىمانىڭلار سىلەرگە نېمىدېگەن يامان ئىشلارنى بۇيرۇيدۇ؟» — يەنى موزايغا چوقۇنۇشنى ۋە ئاللاھنى ئىنكار قىلىشنى بۇيرۇۋاتامدۇ؟ ھەقىقىي ئىمان بىلەن كۇفرى ھەرگىز بىر يەردە بولمايدۇ. دېمەك، سىلەرنىڭ دەۋايىڭلار يالغاندۇر.

3) بۇ ئايەتتىن ئېلىنىدىغان پايدىلار ۋە ئىبرەتلەر:

• ئاللاھ تائالا بەندىلىرى بىلەن ئەھدە تۈزگەندە، ئۇنى ئەمەلىيەتتە ئادا قىلىش لازىم؛ ئەھدىنى بۇزۇش ئېغىر خاتالىقتۇر.
• تىل بىلەن «ئاڭلىدۇق» دېيىش يېتەرلىك ئەمەس، بەلكى قەلب ۋە ئەمەل بىلەن ئىتائەت قىلىش كېرەك.
• ئىمان دەۋاسى بىلەن كۇفرى ئەمەلىياتى بىر يەردە بولالمايدۇ؛ ھەقىقىي ئىمان كىشىنى ياخشى ئىشلارغا يېتەكلەيدۇ.
• ئاللاھ تائالا ئىنسانلارغا ئايەت-ئالامەتلەرنى كۆرسىتىپ، ئۇلارنى ھىدايەتكە چاقىرىدۇ؛ ئەقىللىق كىشى بۇ ئالامەتلەردىن ئىبرەت ئالىدۇ.
• بۇ ئايەت بىزگە شۇنى ئۆگىتىدۇكى، ئىسلام دىنى ئەمەل ۋە ئىخلاسنى تەلەپ قىلىدۇ، قۇرئان كەرىم بولسا ھەقىقەتنى ئوچۇق بايان قىلىپ، كىشىلەرنى توغرا يولغا باشلايدۇ. ئىماننىڭ قىممىتى ئۇنىڭ ئەمەلىي ئىپادىسىدەدۇر.