Аль-Анбия сүрөсү — Аят 67

1. Аяттагы түшүндүрүүгө муктаж сөздөр:

• أُفٍّ (уффин): Жек көрүү, жийиркенүү, нааразылык билдирүүчү сөз. Кыргызча «тьфу», «жийиркенич», «уят» деген маанилерди берет.
• لَكُمْ (лакум): «силерге» деген мааниде.
• وَلِمَا (ва лима): «жана эмнеге» — башкача айтканда, «силер сыйынган нерселерге да».
• تَعْبُدُونَ (таъбудуна): «силер сыйынып жатасыңар» дегенди билдирет.
• مِن دُونِ اللَّهِ (мин дуниллах): «Аллахтан башка» деген мааниде.
• أَفَلَا تَعْقِلُونَ (афаля таъкилюна): «Акылыңарды иштетпейсиңерби?», «Ойлонбойсуңарбы?» деген суроо.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Ибрахим пайгамбар (алайхис-салам) өз элинин буттарга сыйынгандыгын көрүп, аларга катуу нааразылык билдирген. Ал айткан: «Силерге да, Аллахтан башка сыйынып жаткан буттарыңарга да жийиркенич! Бул буттар силерге эч кандай пайда да, зыян да бере албайт. Эмнеге акылыңарды иштетип, ушуну түшүнбөйсүңөр?»

Ибрахим пайгамбардын бул сөздөрү — бутпарастыктын маңызсыздыгын, акылга сыйбастыгын ачык көрсөткөн эскертүү. Ал алардын сыйынган нерселеринин эч кандай күчү жок экенин, аларга пайда да, зыян да тийгизе албастыгын белгилеген. Ошондой эле аларды ой жүгүртүүгө, акылын иштетүүгө чакырган. Эгер алар ойлонушса, өздөрүнүн туура эмес жолдо экенин түшүнүшмөк.

1. Аяттан алынуучу пайдалар жана насааттар:

• Акылды иштетүү — ыймандын негизи. Ислам акылды, ой жүгүртүүнү, ойлонууну кубаттайт. Аллах бизди акылыбызды туура колдонууга чакырат.
• Аллахтан башка нерселерге сыйынуу — акылсыздык. Буттар, адамдар же башка нерселер эч кандай пайда да, зыян да бере албайт. Бул чындыкты түшүнүү аркылуу адам туура жолго түшөт.
• Ибрахим пайгамбардын кыйкырыгы — чындыкка чакыруу. Ал өз элине кайраттуулук менен акыйкатты айткан. Бул бизге да чындыкты айтууга, туура жолду көрсөтүүгө үндөйт.
• Ислам — таза акыл-эс дини. Ислам адамды акылдуулукка, ойлонууга, туура чечим кабыл алууга үйрөтөт. Ошондуктан Исламды кабыл алуу — акылдуулуктун белгиси.
• Тообо кылууга чакыруу. Ар бир адам өз иш-аракетин ойлонуп, туура эмес жолдон кайтууга умтулушу керек. Аллах ар дайым тообо кылгандарды кечирет.