انبیاء سۈرىسى — ئايەت 67

بۇ ئايەتتە ئىبراھىم ئەلەيھىسسالام ئۆز قەۋمىگە قاتتىق ئەيىبلەش ۋە ئەقىلگە چاقىرىش ئۇسۇلى بىلەن خىتاب قىلىدۇ.

1) لۇغەت ئىزاھاتى:

• ئۇفف — ئىنتايىن يىرگىنىش، نەپرەت ۋە قەبىھلىكنى بىلدۈرىدىغان سۆز بولۇپ، «يىرگىنچلىك!»، «قەبىھلىك!» دېگەن مەنىنى ئىپادىلەيدۇ.
• لەكۇم — «سىلەرگە» دېگەن مەنىدە.
• مىن دۇنىللاھ — «ئاللاھنى قويۇپ» ياكى «ئاللاھتىن باشقا» دېگەن مەنىدە.

2) ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ئىبراھىم ئەلەيھىسسالام ئۆز قەۋمىنىڭ ئاتا-بوۋىلىرىدىن مىراس قالغان بۇت-سەنەملەرگە چوقۇنۇپ، ئۇلارنى ئاللاھقا شېرىك قىلىپ ئىبادەت قىلىۋاتقانلىقىنى كۆرگەندە، ئۇلارغا ۋە ئۇلار چوقۇنۇۋاتقان بۇتلارغا قارىتا يىرگىنىش ۋە نەپرەت بىلدۈرۈپ: «سىلەرگە ۋە ئاللاھنى قويۇپ چوقۇنۇۋاتقان بۇتلىرىڭلارغا يىرگىنچلىك بولسۇن!» دېدى. ئاندىن ئۇلارنى ئەقىلگە چاقىرىپ: «سىلەر ئەقلىڭلارنى ئىشلەتمەمسىلەر؟ بۇ بۇتلارنىڭ پايدا-زىيان يەتكۈزەلمەيدىغانلىقىنى، ئۆزى ياسالغان نەرسىلەرگە ھەتتا ئۆزىنىمۇ قوغداپ قالالمايدىغانلىقىنى كۆرۈپ تۇرۇپ، نېمىشقا ئەقلىڭلارنى ئىشلىتىپ، بۇنداق قەبىھ ۋە مەنىسىز ئىبادەتنى تاشلىمايسىلەر؟» دەپ ئويلىنىشقا ۋە ھەقىقەتنى تونۇشقا ئۈندىدى.

بۇ ئايەت بىزگە شۇنى ئۆگىتىدۇكى، ئاللاھتىن باشقا نەرسىلەرگە ئىبادەت قىلىش ئەقىلگە مۇۋاپىق ئەمەس، ھەقىقىي ئىبادەت پەقەت بىر ئاللاھقا خالىس قىلىنىشى كېرەك. ئىبراھىم ئەلەيھىسسالامنىڭ بۇ سۆزلىرى پەقەت ئەيىبلەش ئەمەس، بەلكى ئۇلارنى ھەقىقەتكە قايتۇرۇش ۋە ئەقىللىرىنى ئىشلىتىپ توغرا يولنى تېپىشقا ياردەم قىلىش ئۈچۈن ئېيتىلغان مېھرىبانلىق ۋە ئەقىلگە چاقىرىش ئۇسۇلى ئىدى.

ئەي مۇئمىن قېرىنداشلار! بىز بۇ ئايەتتىن ئىبراھىم ئەلەيھىسسالامنىڭ ئاللاھقا بولغان چوڭقۇر ئىخلاسىنى ۋە شېرىكتىن پاكلىقىنى كۆرىمىز. ئاللاھ تەئالا بىزنى ھەر خىل شېرىك ۋە بۇتپەرەستلىكتىن ساقلىسۇن، ئەقلىمىزنى ھەقىقەتنى تونۇشقا ئىشلىتىشكە ياردەم قىلسۇن. بۇ ئايەت بىزگە شۇنى ئەسكەرتىدۇكى، ئىسلام دىنى ئەقىل ۋە پىكىرگە چوڭ ئەھمىيەت بېرىدۇ، ھەر بىر مۇسۇلمان ئۆز ئەقلىنى ئىشلىتىپ، ئاللاھنىڭ بىرلىكىنى تونۇشى ۋە پەقەت ئۇنىڭغا خالىس ئىبادەت قىلىشى كېرەك.