Аль-Анбия сүресі — Аят 67

1. Сөздердің мағынасы:

• أُفٍّ — жиіркену, жек көру, қатты наразылық білдіретін сөз. Қазақша «түу!», «фу!», «жиіркеніш!» деген мағынада.
• لَكُمْ — сендерге, сендер үшін.
• وَلِمَا تَعْبُدُونَ — және сендер ғибадат етіп жатқан нәрселерге.
• مِن دُونِ اللَّهِ — Аллаһтан басқа.
• أَفَلَا تَعْقِلُونَ — ойламайсыңдар ма? Ақылға салмайсыңдар ма?

1. Аяттың тәпсірі:

Ибраһим (ғ.с.) өз халқына қарата айтты: «Түу сендерге де, Аллаһтан басқа ғибадат етіп жатқан нәрселеріңе де!» Яғни ол адамдардың өздеріне де, олардың пұттарына да жиіркеніш білдірді. Себебі олар пайда да, зиян да келтіре алмайтын, естімейтін, көрмейтін, ешнәрсеге қабілеті жоқ жансыз пұттарға табынып жүр еді. Ибраһим (ғ.с.) олардың бұл ісінің қаншалықты ақылға сыймайтынын, қаншалықты теріс екенін көрсетті. Ол оларға: «Ақылдарыңды іске қосып, ойламайсыңдар ма? Пайда мен зиянды ажырататын, шынайы Тәңір мен жалған пұттың айырмасын түсінетін ақылдарың жоқ па?» — деп үндеді. Шын мәнінде, кез келген саналы адам Аллаһтан басқаға ғибадат етудің адасушылық екенін түсіне алады. Бірақ олар ақылдарын пайдаланбай, ата-бабаларынан қалған әдет-ғұрыпқа соқыр еріп, адасушылықта қалып қойды.

1. Аяттан алынатын пайдалы ғибраттар:

• Ақылды пайдалануға шақыру: Ислам діні адамды ойлауға, ой қорытуға, ақылын іске қосуға шақырады. Соқыр еру емес, саналы сенім — исламның негізі.
• Шынайы ғибадаттың мәні: Пайда да, зиян да келтіре алмайтын нәрсеге табыну адамды қадірсіз етеді. Аллаһ — жалғыз Шынайы Тәңір, Оған ғибадат ету адамды азат етеді, құлдықтан құтқарады.
• Таухидтің айқындығы: Бір Аллаһқа сену — ақыл мен табиғаттың талабы. Адам баласын жаратқан, ризық берген, өмір мен өлімнің иесі — тек Аллаһ.
• Насихаттың даналығы: Ибраһим (ғ.с.) сияқты шынайы сенімді адамдар әділ, ашық және дана түрде шақырады. Ол өз халқына қатал да болса, шынайы айтты, оларды ойлануға шақырды.
• Исламның адамды құрметтеуі: Ислам адамды ақыл иесі ретінде құрметтейді, оны ойлауға, зерттеуге, шынайыны табуға бағыттайды. Бұл — исламның адамзатқа деген мейірімі мен даналығының көрінісі.