انبیاء سۈرىسى — ئايەت 66

1. ئايەتتىكى چۈشەندۈرۈشكە موھتاج سۆزلەر:

— «أَفَتَعْبُدُونَ»: ئەي، سىلەر چوقۇنامسىلەر؟ (سوراق ھەم ئىنكار مەنىسىدە).

— «مِن دُونِ اللَّهِ»: ئاللاھنى قويۇپ، ئاللاھتىن باشقا نەرسىلەرگە.

— «مَا لَا يَنفَعُكُمْ شَيْئًا»: سىلەرگە ھېچقانداق پايدا يەتكۈزەلمەيدىغان نەرسىلەرگە.

— «وَلَا يَضُرُّكُمْ»: ۋە سىلەرگە ھېچقانداق زىيان يەتكۈزەلمەيدىغان نەرسىلەرگە.

1. ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ئىبراھىم ئەلەيھىسسالام قەۋمىگە خىتاب قىلىپ، ئۇلارنىڭ باتىل ئېتىقادىنى ئاشكارىلاپ مۇنداق دېدى: ئەي قەۋمىم! سىلەر ئاللاھنى قويۇپ، ئۆزۈڭلارغا ھېچقانداق پايدا يەتكۈزەلمەيدىغان، ھېچقانداق زىيانمۇ يەتكۈزەلمەيدىغان بۇتۇملارغا قانداقمۇ چوقۇنىسىلەر؟ ئۇ بۇتۇملار ئۆزلىرىگە پايدا يەتكۈزۈشكە ۋە زىياننى قايتۇرۇشقىمۇ ئاجىز تۇرسا، سىلەرگە قانداق پايدا يەتكۈزەلەيدۇ ياكى زىياننى قانداق دەپئى قىلالايدۇ؟ ئەگەر سىلەر ئۇلارغا چوقۇنسىلەر، ئۇلار سىلەرگە ھېچقانداق پايدا بەرمەيدۇ؛ ئەگەر ئۇلارغا چوقۇنۇشنى تەرك ئەتسىلەر، ئۇلار سىلەرگە ھېچقانداق زىيان يەتكۈزەلمەيدۇ. ئۇنداقتا، ئەقلىڭلارنى ئىشلىتىپ، ئۆزۈڭلارنىڭ قانچىلىك خاتا يولدا ئىكەنلىكىڭلارنى چۈشەنمەيسىلەرمۇ؟

ئىبراھىم ئەلەيھىسسالامنىڭ بۇ سوئالى ئۇلارنىڭ ئەقلىنى ئويغىتىش، ھەقىقەتنى كۆرۈشكە ياردەم قىلىش ئۈچۈن ئىدى. ئۇ بۇتۇملارنىڭ پۈتۈنلەي ئاجىزلىقىنى، ئۇلارنىڭ ئىبادەتكە لايىق ئەمەسلىكىنى ئېنىق بايان قىلدى. ئاللاھ تائالا يالغۇز ئۇنىڭغا ئىبادەت قىلىشقا لايىق زاتتۇر؛ چۈنكى پايدا ۋە زىيان پەقەت ئۇنىڭ قولىدىدۇر. بۇ ئايەت بىزگە شۇنى ئۆگىتىدۇكى، ئىبادەت پەقەت ھەقىقىي پايدا-زىيان يەتكۈزەلەيدىغان، ھەممە ئىشلارغا قادىر بولغان ئاللاھ تائالاغىلا قىلىنىشى كېرەك. ئەقىللىق ئادەم ئۆزىگە پايدا-زىيان يەتكۈزەلمەيدىغان نەرسىلەرگە ئەمەس، بەلكى ھەممە ئىشلارغا قادىر بولغان ئاللاھقا يۈزلىنىدۇ. بۇ ئايەت ئىنسانلارنى توغرا يولغا باشلايدىغان، ئۇلارنى شېرىكتىن ساقلايدىغان ھېكمەتلىك بىر ئەسكەرتىشتۇر.