Аль-Хаджж сүрөсү — Аят 68

1. Аяттагы сөздөрдүн мааниси:

• جَادَلُوكَ (жаадалуука): алар сени менен талашып-тартышты, талашка түштү.
• فَقُلِ (факул): анда айткын.
• اللَّهُ أَعْلَمُ (Аллаху аълам): Аллах эң жакшы билет, эч нерсе Ага жашыруун эмес.
• بِمَا تَعْمَلُونَ (бима таъмалуун): силер кылып жаткан иштерди, аракеттерди.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Оо, пайгамбар, эгер алар сага келген ачык-айкын далилдерге карабастан, акыйкатты четке кагып, сени менен талашып-тартышууну уланта берсе, сен алар менен талашпай, талкууга кирбе. Тескерисинче, аларга: «Аллах силердин кылып жаткан иштериңерди, ичиңердеги ниеттериңерди жана жашыруун аракеттериңерди эң жакшы билет» — деп айт. Алардын каапырлыгы, акыйкатты жалганга чыгаруусу жана өжөрлүк менен каршы чыгуусу Аллахка белгилүү. Алардын эч бир иши Аллахтан жашыруун калбайт. Аллах аларга кыямат күнү кылган иштерине жараша сөзсүз жооп берет. Бул аятта аларга эскертүү жана коркутуу бар: эгер алар акыйкатты кабыл кылбай, талашууну уланта берсе, алардын жообун Аллах Өзү берет.

1. Аяттан алынуучу пайдалар жана насааттар:

• Акыйкат ачык болгондон кийин талашуунун кереги жок: Эгер адамга чындык ачык-айкын далилдер менен жеткирилсе, ал эми ал аны кабыл кылбай талаша берсе, аны менен чексиз талашуу акылдуулук эмес. Бул аят бизге акыйкатты жеткирүүдө акылдуу болууну жана талаш-тартыштан алыс болууну үйрөтөт.
• Бардык иштерди Аллахка тапшыруу: Биздин милдетибиз — акыйкатты жеткирүү жана жакшылыкка чакыруу. Ал эми адамдардын кабыл алышы же четке кагышы Аллахтын колунда. Ошондуктан, натыйжаны Аллахка тапшырып, өз милдетибизди аткарууга умтулушубуз керек.
• Аллахтын илиминин кемчиликсиздиги: Аллах адамдардын бардык иш-аракеттерин, сырткы жана ички абалдарын, ниеттерин толук билет. Бул бизге Аллахтын алдында жоопкерчиликтүү экенибизди эскертип, жакшылык кылууга жана жамандыктан качууга түрткү берет.
• Ислам — акыйкат дини: Бул аят Исламдын акыйкат экенин, ага каршы чыгуучулардын талашып-тартышуусу акыйкатты өзгөртпөй турганын көрсөтөт. Ислам дини ачык-айкын далилдерге негизделген, ошондуктан ага болгон ишеним бекем болушу керек.
• Кечиримдүүлүк жана сабырдуулук: Пайгамбарга (ага Аллахтын тынчтыгы жана саламдары болсун) көрсөтүлгөн бул көрсөтмө — биз үчүн да үлгү. Биз акыйкатты жеткирүүдө сабырдуу болуп, каршы чыгуучуларга карата жумшак мамиле кылышыбыз керек. Бул Исламдын сулуу жана кечиримдүү дин экенин көрсөтөт.