Haj surasi — Oyat 68

Kalimalarning ma’nolari:

• Jodaluk — siz bilan bahslashsa, tortishsa.
• A’lam — eng yaxshi biluvchi, har narsani to‘liq biluvchi.

Tafsir:

Agar ular haq paydo bo‘lganidan keyin ham siz bilan bahslashishda davom etsalar va botil yo‘l bilan tortishuvni cho‘zsalar, ular bilan behuda munozaraga kirishmang. Balki ularga qattiq ogohlantirish va tahdid tarzida ayting: “Alloh sizlarning qilayotgan amallaringizni, ya’ni kufr, yolg‘on va haqni inkor etish kabi ishlaringizni eng yaxshi biluvchidir. Uning ilmidan hech narsa yashirin emas. Sizlar qanday yomon ishlar qilayotgan bo‘lsangiz, barchasini biladi va ularning jazosini beradi.”

Bu oyatda mo‘minlarga, hatto eng og‘ir tortishuvlarda ham, sabrli bo‘lish va ishni Allohga topshirish o‘rgatiladi. Bahslashuvchilar haqni ko‘rgan taqdirda ham undan yuz o‘girib, o‘jarlik qilsalar, ular bilan so‘zsiz kurashishning foydasi yo‘q. Chunki ular haqiqatni tan olishni istamaydilar. Shu sababli, ularning jazosini Allohga topshirish — eng to‘g‘ri yo‘ldir.

Foydalar:

1. Ishni Allohga topshirishning fazilati — inson o‘z kuchiga emas, balki Allohning hukmiga suyanishi kerak. Haq ustida bo‘lgan kishi, hatto yolg‘iz qolsa ham, Alloh uning yordamchisi ekaniga ishonadi.
2. Munozarada adolat — Islom dini bahslashishni ma’lum odob va chegaralar bilan o‘rgatadi. Haq paydo bo‘lgach, tortishuvni davom ettirish foydasiz va bu o‘jarlikdir.
3. Allohning ilmi hamma narsani qamrab oladi — bu oyat mo‘minlarga tasalli beradi: ularning dushmanlari qanday hiyla-nayrang qilmasin, Alloh barchasini biladi va adolatli jazo beradi.
4. Sabr va himmat — bu oyat mo‘minlarni sabrga, o‘zlarini tutishga va behuda janjallardan saqlanishga undaydi. Bu esa jamiyatda tinchlik va hushyorlikni mustahkamlaydi.