سوره حج — آیه 76

معانی کلمات:

• ما بین أیدیهم: آنچه پیش روی آنان است (آینده و امور پیش رو).
• ما خلفهم: آنچه پشت سر آنان است (گذشته و امور سپری شده).
• ترجع الأمور: بازگشت همه کارها و امور.

تفسیر آیه:

خداوند متعال از فرشتگان و انسانها رسولانی برمیگزیند تا پیامهایش را به بندگان برسانند. او به همه چیز آگاه است؛ به آنچه پیش روی رسولان و فرشتگانش قرار دارد، یعنی اموری که هنوز رخ نداده و در آینده واقع خواهد شد، و نیز به آنچه پشت سر آنان است، یعنی اعمال و رویدادهایی که در گذشته انجام شده و سپری گردیده است. هیچ چیز از علم خدا پنهان نیست، نه گذشته و نه آینده. سرانجام نیز همه کارها و امور بندگان، چه در این دنیا و چه در آخرت، تنها به سوی خداوند بازمیگردد و اوست که مالک و مدبر همه چیز است. در روز قیامت، همه بندگان زنده میشوند و جزای اعمال خود را میبینند و هیچ امری از امر خدا خارج نیست.

فواید و پیامهای آیه:

• علم خداوند نامحدود است و گذشته و آینده همه مخلوقات را در بر میگیرد؛ این آگاهی کامل، مایه آرامش مؤمن است که میداند خداوند بر همه چیز احاطه دارد.
• بازگشت همه امور به سوی خداست؛ پس انسان باید در هر کاری به خدا توکل کند و بداند که نتیجه نهایی همه کارها به دست اوست.
• این آیه انسان را به حسابکشی از خود دعوت میکند؛ زیرا خداوند از تمام اعمال گذشته و آینده ما آگاه است و هیچ عملی بدون پاداش یا کیفر نخواهد ماند.
• ایمان به علم و تدبیر الهی، انسان را از نگرانی نسبت به آینده رها میسازد و او را به امیدواری و تلاش در راه رضای خدا سوق میدهد.