Haj surasi — Oyat 76

Kalimalarning ma'nolari:

• "مَا بَيْنَ أَيْدِيهِمْ" — ularning oldidagi narsalar, ya'ni kelajakdagi ishlar.
• "وَمَا خَلْفَهُمْ" — ularning ortidagi narsalar, ya'ni o'tmishdagi ishlar.

Tafsir:

Alloh taolo bandalarining barcha holatlarini to'liq biluvchidir. U zot farishtalar va odamlardan bo'lgan elchilari (payg'ambarlari) yaratilishidan oldin nima qilishlarini ham, ular vafot etganlaridan keyin nima bo'lishini ham biladi. Ya'ni, Alloh ularning kelajakdagi va o'tmishdagi barcha ishlarini, amallarini, niyatlarini mukammal tarzda ilmiga qamrab olgandir. Hech narsa Uning ilmidan chetda qolmaydi — na oldingi narsalar, na keyingi narsalar. Barcha ishlar, barcha amallar oxir-oqibat Allohning huzuriga qaytadi. Qiyomat kuni barcha bandalar tiriltirilib, qilgan amallariga yarasha jazolanadilar yoki mukofotlanadilar. Demak, butun ishlarning oxiri va natijasi yolg'iz Allohga bog'liqdir.

Foydalar:

• Alloh taoloning ilmi har narsani qamrab olganini bilish mo'minning qalbini mustahkamlaydi va unga Allohning huzurida hech narsa yashirin emasligini eslatadi.
• Inson o'tmishda qilgan gunohlaridan tavba qilishga va kelajakda Allohga itoat etishga intilishi kerak, chunki Alloh hammasini biladi.
• Barcha ishlarning Allohga qaytishini bilish mo'minni dunyoviy ishlarga berilib ketishdan saqlaydi va oxiratga tayyorgarlik ko'rishga undaydi.
• Bu bilim insonga har bir amalida ehtiyotkor bo'lishni, chunki hamma narsa hisobga olinishini va oxir-oqibat Allohning adolatli hukmiga topshirilishini o'rgatadi.