Аль-Муминун сүрәсе — Аять 117

Сүзләрнең мәгънәләре:

• يَدْعُ – чакыра, дога кыла, гыйбадәт кыла.
• إِلَٰهًا آخَرَ – башка илаһ, Аллаһтан башка табыныла торган зат.
• لَا بُرْهَانَ لَهُ بِهِ – аның бу эше өчен бернинди дәлиле, һичбер хөҗҗәте юк.
• حِسَابُهُ – аның хисабы, җәзасы, эшенең нәтиҗәсе.
• لَا يُفْلِحُ – уңышка ирешми, котылмый, бәхеткә юлыкмый.

Аять тәфсире:

Бу аятьтә Аллаһы Тәгалә бик мөһим хакыйкатьне белдерә: кем дә булса Аллаһыдан башка берәр нәрсәгә яки затка табынып, аны илаһ итеп кабул итсә, ә ул эше өчен аның бернинди дәлиле, акыллы һәм шәригать нигезендә расланган хөҗҗәте булмаса, аның хисабы – Аллаһы Тәгалә үзендә. Ягъни ул кешенең эше өчен җәза бирү – Аллаһының үз эше. Андый кеше кыямәт көнендә үзенең явыз эшләре өчен тулы җәза алыр. Бу очракта «дәлилсезлек» – һәрбер ялган илаһның хәленә хас сыйфат, чөнки Аллаһыдан башка һәрнәрсәгә табыну – нигезсез, батиль эш. Ахырда Аллаһы Тәгалә ачык итеп әйтә: кәферләр – ягъни Аллаһыны инкяр итүчеләр, Аңа тиңдәш куючылар – беркайчан да уңышка ирешмәсләр, аларның теләкләре үтәлмәс, алар куркынган ґәзаптан котола алмаслар. Аларның бөтен гамәлләре юкка чыгар, чөнки алар имансызлык белән үзләренең изге эшләрен дә бозачаклар.

Аятьтән алынган гыйбрәтләр:

1. Таухид – Аллаһының берлегенә ышану – исламның нигезе, ә ширек – иң олуг гөнаһ. Кеше Аллаһыдан башкага табынып, үзенә мәңгелек бәхетне югалта.
2. Дәлилсез ышанулар һәм гамәлләр – батиль. Акыллы кеше үзенең динендә дәлилгә, бәйәнәткә таянырга тиеш.
3. Аллаһының гаделлеге шундый: һәркем үз эше өчен тулы җәза ала, ә кәферләрнең эше – һәлакәткә илтүче юл.
4. Бу аять мөэминнәргә шатлык китерә: аларның иманы дәлилле, нигезле, шуңа күрә алар Аллаһының рәхмәтенә һәм җәннәтенә ирешерләр, ә кәферләр – мәхрүм калырлар.