سوره مؤمنون — آیه 117

معانی کلمات:

• «یَدْعُ»: می‌خواند، عبادت می‌کند.
• «إِلَٰهًا»: معبودی.
• «بُرْهَان»: دلیل و حجت روشن.
• «حِسَابُهُ»: جزا و سزای او.
• «یُفْلِح»: رستگار می‌شود، به آرزو و خواسته خود می‌رسد.

تفسیر آیه:

هر کسی که با اللهِ یکتا، معبود دیگری را بخواند و عبادت کند — در حالی که هیچ دلیل و برهانی بر شایستگی آن معبود برای پرستش ندارد، و این ویژگی همه معبودهای غیر از الله است که هیچ حجت و دلیلی بر حقانیت عبادتشان وجود ندارد — پس جزای این کارِ بد او تنها نزد پروردگارش است و اوست که در روز قیامت سزای این گناه بزرگ را به او خواهد داد. به یقین، کافران در آن روز نه به آرزوهای خود می‌رسند و نه از عذابی که از آن می‌ترسند نجات می‌یابند؛ چرا که رستگاری و رهایی تنها نصیب مؤمنان می‌شود.

فواید و پیام‌های آیه:

1. عبادت، حقی است که تنها شایسته الله است و هر معبود دیگری — هر که و هر چه باشد — بدون دلیل و برهان است و پرستش او باطل و بی‌اساس است.
2. انسان نباید کورکورانه از راه و رسم گذشتگان یا جامعه خود پیروی کند؛ بلکه باید با دلیل و برهان، راه حق را بیابد و تنها خدای یکتا را بپرستد.
3. عدالت الهی اقتضا می‌کند که حساب همه بندگان — نیک و بد — به دست پروردگار باشد و هیچ عملی بدون پاداش یا کیفر نمی‌ماند.
4. رستگاری واقعی تنها در سایه ایمان به الله و دوری از شرک به دست می‌آید؛ و کسانی که به خدا شرک می‌ورزند، از رسیدن به سعادت حقیقی محروم خواهند ماند.
5. این آیه مایه آرامش و امید مؤمنان است که خدایشان یگانه، دانا و عادل است و هرگز بندگان مخلص خود را فراموش نمی‌کند و پاداش آنان را بی‌کم و کاست خواهد داد.