سوره مؤمنون — آیه 31

معانی کلمات:

• أَنشَأْنَا: پدید آوردیم، آفریدیم و به وجود آوردیم.
• قَرْنًا: به معنای گروهی از مردم همعصر و همزمان است که در یک دوره زندگی میکنند؛ همچنین به نسل و امت نیز گفته میشود.
• آخَرِینَ: گروهی دیگر و غیر از پیشینیان.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه به یکی از سنتهای خود در میان بشر اشاره میکند و میفرماید: پس از آنکه قوم نوح (علیهالسلام) را به سبب کفر و طغیانشان هلاک کردیم و آنان را با طوفان غرق نمودیم، نسل و گروه دیگری را پدید آوردیم که جانشین آنان در زمین شدند. این گروه جدید، قوم عاد بودند که در سرزمین احقاف (یمن و عمان امروزی) زندگی میکردند. آنان از نظر قدرت بدنی و امکانات مادی بسیار نیرومند و متمدن بودند و خداوند نعمتهای فراوانی به آنان عطا کرده بود تا شکرگزار باشند و راه حق را بپیمایند. اما آنان نیز مانند پیشینیان خود، به جای شکرگزاری، به کفر و سرکشی روی آوردند و پیامبرشان هود (علیهالسلام) را تکذیب کردند. این آیه نشان میدهد که خداوند پس از هلاکت هر قوم طغیانگری، نسل دیگری را جایگزین میکند تا زمین خالی نماند و بندگانش به آزمایش الهی ادامه دهند.

فواید و پیامهای آیه:

1. سنت جایگزینی در تاریخ: این آیه به ما میآموزد که هیچ قوم و تمدنی جاودانه نیست و خداوند هرگاه گروهی از بندگانش را به سبب ظلم و کفر هلاک کند، گروه دیگری را جایگزین آنان میکند تا زمین آباد بماند و بندگانش به عبادت و آزمایش ادامه دهند.
2. عبرت از گذشتگان: این آیه دعوتی است به اندیشه در سرنوشت اقوام پیشین تا از تکرار اشتباهات آنان پرهیز کنیم و بدانیم که قدرت و ثروت هیچ قومی را از عذاب الهی نجات نخواهد داد.
3. امید به رحمت الهی: با وجود هلاکت اقوام طغیانگر، خداوند رحمت خود را از بشر دریغ نمیکند و همواره نسلهای جدیدی را میآفریند تا فرصت هدایت و رستگاری برای همگان فراهم باشد.
4. آگاهی از نعمتهای الهی: این آیه یادآور میشود که هر نسلی که پدید میآید، از نعمتهای الهی بهرهمند است و باید در برابر این نعمتها شکرگزار باشد، نه اینکه با کفر و ناسپاسی، نعمتها را به نقمت تبدیل کند.
5. توجه به عدالت الهی: این آیه نشان میدهد که خداوند هرگز بندگانش را به ظلم هلاک نمیکند، بلکه ابتدا حجت را بر آنان تمام میکند و پس از تکذیب پیامبران و اصرار بر کفر، آنان را به سزای اعمالشان میرساند.