سوره مؤمنون — آیه 77

معانی کلمات:

• فَتَحْنَا: گشودیم، باز کردیم.
• بَابًا: دریچهای، راهی.
• ذَا عَذَابٍ شَدِیدٍ: دارای عذابی سخت و دردناک.
• مُبْلِسُونَ: ناامید و درمانده، کسانی که از هر خیری مأیوس شده و در حیرت فرو رفتهاند.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در ادامه سخن درباره کافران سرکش و لجوج میفرماید: اینان چنان در غفلت و سرکشی فرو رفتهاند که هیچ پند و اندرزی در آنان اثر نمیکند و به راه حق بازنمیگردند، تا آنکه ما درِ عذابی سخت و طاقتفرسا را به روی آنان میگشاییم؛ عذابی که در دنیا مانند کشته شدن در جنگ بدر یا در آخرت به صورت آتش دوزخ بر آنان نازل میشود. در آن هنگام، ناگهان همه آنان در میان آن عذاب، سخت ناامید و درمانده میشوند؛ به گونهای که از هر خیر و نجاتی مأیوس گشته، در حیرت و سرگردانی فرو میروند و هیچ راه گریزی برای خود نمییابند. این حالت، نتیجه طبیعی کفر و تکذیب آنان در برابر آیات الهی است که هشدارهای پیامبر را جدی نگرفتند و به عاقبت شوم خود دچار شدند.

فواید و پیامهای آیه:

• سنت الهی بر این است که انسانهای سرکش و لجوج را تا زمانی که فرصت توبه دارند مهلت دهد، اما وقتی از همه درهای رحمت بسته شود و عذاب فرا رسد، دیگر راه بازگشتی نیست و پشیمانی سودی ندارد.
• ناامیدی و درماندگی کافران در لحظه عذاب، نشانه عدالت الهی است؛ زیرا آنان با اختیار خود راه کفر را برگزیدند و استحقاق چنین سرنوشتی را یافتند.
• این آیه هشداری برای مؤمنان است که از فرصت زندگی و نعمت ایمان بهره ببرند و با اطاعت از خداوند و پیامبرش، خود را از عذاب سخت آخرت برهانند و در زمره رستگاران قرار گیرند.
• رحمت و مهلت خداوند در دنیا، آزمونی برای بندگان است؛ پس نباید انسان به تأخیر عذاب مغرور شود، بلکه باید همواره به یاد خدا باشد و از گناهان توبه کند تا مشمول عذاب شدید نگردد.