سوره مؤمنون — آیه 78

معانی کلمات:

• أَنشَأَ: آفرید، پدید آورد.
• السَّمع: قوّه شنوایی (گوش).
• الأَبصار: قوّه بینایی (چشمها).
• الأَفئدة: جمع «فؤاد» به معنای قلبها و عقلها.

تفسیر آیه:

خداوند متعال همان کسی است که برای شما (ای انسانها) گوشها را آفرید تا صداها را بشنوید، چشمها را خلق کرد تا اشیا را ببینید، و قلبها و عقلها را پدید آورد تا با آنها درک کنید و بیندیشید. این نعمتهای بزرگ، ابزار شناخت و هدایت انسان هستند و او آنها را رایگان در اختیار شما قرار داده است. اما با این حال، شکر شما در برابر این همه نعمتهای پی در پی، بسیار اندک است و حتی آن اندک را نیز بهجا نمیآورید؛ بلکه بیشتر شما نه تنها شکر نمیکنید، بلکه از این ابزار در راه نافرمانی و تکذیب حق استفاده میکنید. به راستی که سپاسگزاری شما از این نعمتها، یا اصلاً وجود ندارد یا اگر هست، بسیار ناچیز و ناقابل است.

فواید و پیامهای آیه:

• این آیه انسان را به تفکر در نعمتهای بزرگ خداوند دعوت میکند؛ نعمتهایی که هر لحظه در اختیار اوست و بدون آنها زندگی ممکن نیست.
• شنوایی، بینایی و عقل، سه ابزار اصلی شناخت حق و هدایت هستند؛ پس هر کس از این ابزار در راه درست استفاده کند، شکرگزار واقعی است و هر کس آنها را در مسیر گناه و غفلت به کار گیرد، ناسپاسی کرده است.
• شکر نعمت، نه فقط با زبان، بلکه با بهکارگیری این اعضا در راه رضای خداوند و دوری از معصیت تحقق مییابد.
• این آیه انسان را از غفلت و تکبر بازمیدارد و او را به فروتنی در برابر خالق این نعمتها وامیدارد تا در برابر این همه لطف، سپاسگزار و مطیع باشد.