مؤمنون سۈرىسى — ئايەت 85

1) ئايەتتىكى چۈشەندۈرۈشكە ئېھتىياجلىق سۆزلەر:

• سَيَقُولُونَ : ئۇلار ئېيتىدۇ، ئۇلار ئېيتىپ بېرىدۇ.
• لِلَّهِ : ئاللاھنىڭ، ئاللاھقا تەۋە.
• قُلْ : ئېيتقىن (ئى پەيغەمبەر).
• أَفَلَا : شۇنداق بولسا نېمىشقا...مەس، نېمىشقا...مىسىلەر؟
• تَذَكَّرُونَ : ئەسلىگە ئالىسىلەر، ئويلىنىپ ئىبرەت ئالماسىلەر، ھەقىقەتنى ئەسلىگە كەلتۈرمەيسىلەر؟

2) ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ئاللاھ تائالا بۇ ئايەتتە مۇشرىكلارنىڭ ئۆز ئىقرارىنى ئوتتۇرىغا قويىدۇ. ئۇلار زېمىن ۋە ئۇنىڭ ئۈستىدىكى ھەممە نەرسىنىڭ كىمنىڭ ئىكەنلىكى سورالغاندا، «ئاللاھنىڭ» دەپ جاۋاب بېرىدىغانلىقىنى، ھەتتا ئۇنى ئىنكار قىلالمايدىغانلىقىنى ئېيتىدۇ. ئاندىن ئاللاھ پەيغەمبىرىگە خىتاب قىلىپ: «ئۇلارغا ئېيتقىنكى، شۇنداق ئىقرار قىلغىنىڭلار تۇرۇپ، نېمىشقا ئەسلىگە ئالمايسىلەر؟ نېمىشقا ئويلىنىپ ئىبرەت ئالمايسىلەر؟» دەيدۇ.

يەنى: ئاسمان-زېمىننى، زېمىندىكى ھەممە مەخلۇقاتنى يارىتىپ، ئۇلارنىڭ ئىگىسى ۋە باشقۇرغۇچىسى بولغان زات، سىلەر ئۆلگەندىن كېيىن سىلەرنى قايتا تىرىلدۈرۈشكە ۋە ھېساب-سوراق ئۈچۈن قايتا جەم قىلىشقا ئەلۋەتتە قادىردۇر. ئەگەر بۇنىڭغا ئەقلىڭلارنى ئىشلەتسەڭلار، ئۆزۈڭلار ئېتىراپ قىلغان ھەقىقەتنىڭ سىلەرنى ئاخىرەت ھەققىدىكى ھەقىقەتكە يېتەكلەشى كېرەك ئىدى. شۇڭا ئاللاھ سىلەرنى ئويلىنىشقا، پەرۋەردىگارىڭلارنىڭ قۇدرىتىدىن ئىبرەت ئېلىشقا چاقىرىدۇ.

بۇ ئايەت ئىنساننى ئۆز ئەقلىنى ئىشلىتىپ، ئەتراپىدىكى ئاللاھنىڭ قۇدرىتىنى كۆرسىتىدىغان ئالامەتلەرگە قاراپ، ئاخىرەت ۋە قىيامەت ھەققىدىكى ھەقىقەتنى چۈشىنىشكە، شۇ ئارقىلىق ئىمانغا كېلىشكە ئۈندەيدۇ. ئاللاھنىڭ زېمىن ۋە ئاسمانلارنى يارىتىشتىكى قۇدرىتىنى تونۇغان ئادەم، ئۇنىڭ ئۆلۈكلەرنى تىرىلدۈرۈشكە قادىر ئىكەنلىكىنىمۇ تونۇشى كېرەك. بۇ ئايەت شۇنداقلا ئىنساننىڭ دىلىنى يۇمشىتىپ، ئىمان ۋە ياخشى ئەمەللەرگە قىزىقتۇرىدىغان، ئاللاھنىڭ رەھمىتى ۋە ھىدايىتىگە يېقىنلاشتۇرىدىغان بىر چاقىرىقتۇر. ھەر بىر ئەقىللىق ئىنسان ئۈچۈن بۇ ئايەتتە چوڭقۇر ئىبرەت ۋە ئويلىنىش بار.